توشیبا سال‌ها یکی از معتبرترین نام‌های صنعت رایانه‌های شخصی به شمار می‌رفت و ساخت نخستین لپ‌تاپ تجاری و تولید انبوه جهان در دهه هشتاد میلادی را در کارنامه داشت. با این حال این برند ژاپنی امروز به‌طور کامل از دنیای لپ‌تاپ خارج شده و حتی نام خود را نیز از این بازار کنار کشیده است؛ اتفاقی که نه یک‌شبه، بلکه حاصل سال‌ها اشتباه، بی‌تحرکی و بحران‌های متوالی بود.

لپ تاپ توشیبا

رقابتی که توشیبا در آن جا ماند

مهم‌ترین عامل خروج توشیبا از بازار لپ‌تاپ را باید ناتوانی این شرکت در هم‌گامی با رقبای تازه‌نفس دانست. در حالی که اپل، لنوو و اچ‌پی با طراحی‌های جذاب، قابلیت‌های مدرن و بازاریابی هوشمندانه سهم بازار را از آنِ خود می‌کردند، محصولات توشیبا به تکرار و یکنواختی افتادند و نتوانستند نظر کاربران را جلب کنند.

آمارها تصویر روشنی از این سقوط ترسیم می‌کنند: فروش لپ‌تاپ‌های توشیبا از ۱۷.۷ میلیون دستگاه در سال ۲۰۱۱ به تنها ۱.۴ میلیون دستگاه در سال ۲۰۱۷ رسید. همین افت فاحش، مدیران را ناگزیر کرد بخش رایانه شخصی شرکت یعنی دینابوک را به فروش برسانند؛ ابتدا ۸۰ درصد سهام این بخش به مبلغ ۳۶ میلیون دلار به شارپ واگذار شد و دو سال بعد باقیمانده سهام نیز به این شرکت ژاپنی رسید.

رسوایی‌های مالی و فروپاشی مدیریتی

کاهش فروش تنها بخشی از ماجرا بود؛ چرا که توشیبا در دهه گذشته با بحران‌های بزرگی در حوزه مدیریت و اعتبار مالی نیز دست‌وپنجه نرم کرد. در سال ۲۰۱۵ مشخص شد مدیران ارشد این شرکت سود خود را بیش از ۱.۲ میلیارد دلار بیشتر از واقعیت اعلام کرده‌اند و این رسوایی حسابداری، اعتماد بازار را به‌شدت خدشه‌دار کرد.

دو سال بعد، زیرمجموعه هسته‌ای توشیبا در آمریکا ورشکست شد و دادگاه‌های این کشور نیز این غول ژاپنی را به دلیل تبانی در قیمت‌گذاری پنل‌های LCD جریمه کردند. این ضربه‌های پیاپی، فشار بدهی‌ها را چنان افزایش داد که توشیبا چاره‌ای جز فروش دارایی‌ها و خروج نهایی از بازار لپ‌تاپ ندید و در نهایت کل شرکت نیز توسط یک کنسرسیوم خصوصی تصاحب شد.

امروز برند دینابوک کجاست؟

با وجود خروج توشیبا، نام دینابوک از بین نرفته است. این برند هم‌اکنون زیر نظر شارپ به تولید لپ‌تاپ برای کاربران خانگی و شرکتی ادامه می‌دهد، اما دیگر نشانی از هویت توشیبا در آن دیده نمی‌شود.

توشیبا در مسیر جدید خود تمرکز را بر لوازم خانگی، تلویزیون‌های اقتصادی و زیرساخت‌ها گذاشته است و به نظر نمی‌رسد برنامه‌ای برای بازگشت به دنیای رایانه‌های همراه داشته باشد. داستان این برند ژاپنی، نمونه‌ای کلاسیک از آن است که حتی پیشگامان یک صنعت نیز اگر از نوآوری غافل شوند، جایگاه خود را برای همیشه از دست می‌دهند.