در رویدادی که می‌توان آن را نقطه عطفی در تاریخ تعامل هوش مصنوعی با نیروی کار انسانی دانست، یک سیستم مدیریت هوش مصنوعی برای نخستین بار اقدام به اخراج یک کارمند انسانی کرد. این ماجرا در فروشگاه آزمایشی «اندون مارکت» رخ داده که به‌طور کامل تحت مدیریت هوش مصنوعی اداره می‌شود.

فروشگاه آزمایشی اندون مارکت

لونا کیست و چه اختیاراتی دارد؟

لونا نام مدیر هوش مصنوعی است که بر پایه مدل‌های زبانی Claude توسعه یافته و اداره فروشگاه اندون مارکت را بر عهده دارد. این فروشگاه که به فروش کتاب و شمع اختصاص دارد، تحت نظارت آزمایشگاه «اندون لبز» فعالیت می‌کند و لونا بودجه‌ای ۱۰۰ هزار دلاری، دسترسی به اینترنت و یک کارت اعتباری شرکتی در اختیار دارد تا فروشگاه را به سوددهی برساند.

چرا کارمند اخراج شد؟

طبق گزارش بیزنس اینسای더، کارمند اخراج‌شده در ۱۷ نوبت از ۲۳ شیفت کاری خود با تأخیر در محل کار حاضر شده بود. این آمار نشان‌دهنده الگویی مداوم از عدم رعایت قوانین حضور و غیاب بود. اما نکته جالب توجه اینجاست که لونا این تصمیم را به‌تنهایی و بدون درخواست اولیه انسان‌ها اتخاذ نکرد.

بررسی تاریخچه گفت‌وگوها نشان می‌دهد که لونا پیش‌تر قوانین حضور و غیاب را تدوین کرده بود، اما به مرور زمان آن‌ها را از یاد برده بود. این موضوع باعث شد تأخیرهای کارمند برای چندین ماه ادامه یابد. سرانجام مدیران انسانی اندون لبز از لونا خواستند حافظه خود را برای بررسی قوانین و ارزیابی عملکرد این نیرو بازنگری کند. پس از این بازنگری، لونا پیشنهاد قطع همکاری با کارمند مذکور را مطرح کرد که نهایتاً توسط ناظران انسانی تأیید و اجرا شد.

واکنش بنیان‌گذار اندون لبز

لوکاس پیترسون، هم‌بنیان‌گذار اندون لبز، درباره این رویداد گفت: «در این مورد خاص، ما نیازی به مداخله ندیدیم؛ چون اخراج کارمند کاملاً توجیه‌پذیر بود. رابطه میان مدیر و کارمند بسیار حساس است، اما این آزمایش نشان داد که هوش مصنوعی در اتخاذ چنین تصمیم‌هایی بی‌رحم‌تر یا بدتر از انسان عمل نمی‌کند.»

پیترسون همچنین به یکی از نقاط ضعف بزرگ عامل‌های هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت که آن‌ها معمولاً بدون دریافت دستور مستقیم اقدام به عمل نمی‌کنند. به باور او، یک مدیر انسانی بسیار زودتر این کارمند را اخراج می‌کرد. با این حال، پیترسون معتقد است که در آینده شرکت‌ها به‌طور کامل با هوش مصنوعی اداره خواهند شد و این سیستم‌ها کارفرمای انسان‌ها خواهند بود.

پرسش‌هایی که مطرح می‌شود

این رویداد پرسش‌های مهمی را درباره آینده نقش هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی و تصمیم‌گیری‌های حساس سازمانی مطرح می‌کند. آیا هوش مصنوعی می‌تواند در تصمیم‌هایی مانند اخراج، که پیامدهای عمیقی بر زندگی افراد دارد، به اندازه کافی منصفانه و مسئولانه عمل کند؟ و آیا حضور ناظران انسانی به‌عنوان فیلتر نهایی کافی است یا نیاز به چارچوب‌های نظارتی جدیدی داریم؟

آنچه مشخص است این است که فناوری هوش مصنوعی دیگر صرفاً ابزاری برای اتوماسیون ساده نیست و به‌تدریج در جایگاه‌هایی قرار می‌گیرد که پیش‌تر منحصراً در اختیار انسان‌ها بود. رویداد فروشگاه اندون مارکت نمونه‌ای کوچک اما نمادین از این تحول بزرگ است.