موتورهای جت برای تولید نیروی رانش به هوای پاک و بدون آلودگی نیاز دارند، اما وجود ذرات و اجسام خارجی روی باندهای پرواز می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به این موتورها وارد کند. این مشکل که در اصطلاح نظامی به آن FOD (اجسام خارجی باند پرواز) گفته می‌شود، در شرایط جنگی می‌تواند به از کار افتادن کامل موتور جنگنده و سقوط آن منجر شود.

راه‌حل هوشمندانه مهندسان شوروی

جنگنده میگ-۲۹ (MiG-29 Fulcrum) که در دوران جنگ سرد طراحی و ساخته شد، برای عملیات در شرایط سخت و باندهای پرواز آسیب‌دیده توسعه یافته بود. مهندسان شوروی برای مقابله با مشکل اجسام خارجی، راه‌حلی ابتکاری ارائه کردند که در نوع خود بی‌نظیر بود.

سیستم محافظت موتور میگ-۲۹

سیستم هوشمند میگ-۲۹ به‌گونه‌ای طراحی شده بود که هنگام برخاست و فرود - یعنی دقیقاً در لحظاتی که خطر جذب اجسام خارجی بیشترین است - سنسورهای وزنی ورودی‌های اصلی هوای زیر بدنه را به‌طور خودکار می‌بستند. در این حالت، موتورها از ورودی‌های هوای کمکی که در بالای ریشه بال‌ها تعبیه شده بودند، هوای مورد نیاز خود را تأمین می‌کردند.

جنگنده میگ-۲۹ در حال پرواز

چرا جنگنده‌های نسل پنجم این قابلیت را ندارند؟

جنگنده‌های پیشرفته نسل پنجم مانند اف-۲۲ رپتور آمریکا، سو-۵۷ فلن روسیه و جی-۲۰ مایتی دراگون چین در دوره‌ای طراحی شدند که حمله مستقیم به پایگاه‌های هوایی چندان محتمل به نظر نمی‌رسید. در نتیجه، حفاظت در برابر FOD اغلب به نفع کاهش وزن و بهبود عملکرد کنار گذاشته شد.

مقایسه جنگنده‌های نسل پنجم

اما تجربه جنگ‌های اخیر نشان داده که تهدید حمله به باندهای پروازی بسیار جدی‌تر از آن چیزی است که پیش‌بینی شده بود. درگیری‌های متقارن و نامتقارن، باندهای پرواز را به اهدافی آسیب‌پذیر تبدیل کرده و خطر FOD را برای عملیات‌های هوایی آینده به‌طور قابل توجهی افزایش داده است.

بازگشت اهمیت فناوری‌های قدیمی

این موضوع نشان می‌دهد که گاهی فناوری‌های قدیمی‌تر و کمتر پیچیده می‌توانند در شرایط خاص ارزش بسیار بیشتری نسبت به سیستم‌های پیشرفته امروزی داشته باشند. مهندسان شوروی در دهه ۱۹۷۰ با درک تهدیدات میدان نبرد، راه‌حلی هوشمندانه ابداع کردند که حتی پس از گذشت بیش از ۵۰ سال، هنوز جایگزین مؤثری برای آن ارائه نشده است.

همین امر باعث شده تا برخی تحلیلگران نظامی امروزه بار دیگر به بررسی و بازطراحی سیستم‌های محافظتی مشابه برای جنگنده‌های نسل پنجم بپردازند. به نظر می‌رسد که درس‌های جنگ سرد هنوز هم برای طراحان نظامی امروزی کاربردی و مفید هستند.