شرکت صنعتی و دفاعی ساب (Saab) سوئد از جدیدترین پروژه خود برای توسعه پهپاد رزمی خودمختار رونمایی کرد. این پهپاد که A3-001 نام دارد، یک پرنده بدون خلبان مافوق‌صوت با طراحی پنهان‌کار (隐身) است و قرار است نقش کلیدی در معماری آینده نیروی هوایی سوئد ایفا کند. رونمایی از این پروژه در نمایشگاه هوایی جشنواره نیروهای مسلح سوئد و در پایگاه مالمین شهر لینشوپینگ صورت گرفت.

طراحی بدنه و مشخصات فنی

ساب اعلام کرده ماکتی که از A3-001 به نمایش گذاشته شده، در اندازه واقعی ساخته شده و ابعاد آن تقریباً مشابه جنگنده جاس ۳۹ گریپن E است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این پهپاد قرار است از موتور توربوفن جنرال الکتریک F414 بهره ببرد؛ همان موتوری که در جنگنده‌های مافوق‌صوت امروزی استفاده می‌شود و امکان پرواز با سرعت‌های بسیار بالا را فراهم می‌کند.

طراحی A3-001 به‌وضوح نشان‌دهنده تأکید ساب بر کاهش قابلیت شناسایی توسط رادار است. بدنه بال‌آمیخته بدون دم، بال‌های دلتای اصلاح‌شده، ورودی‌های هوای جانبی، خروجی موتور با طراحی دندانه‌ای و محفظه داخلی تسلیحات، همگی ویژگی‌هایی هستند که سطح مقطع راداری و فروسرخ این پرنده را به‌شدت کاهش می‌دهند.

جنگنده بدون خلبان ساب (SAAB) مدل A3-001 در نمایشگاه هوایی

مفهوم «پهپاد هم‌پر» چیست؟

A3-001 قرار نیست جایگزین مستقیم جنگنده‌های سرنشین‌دار شود. ساب این پرنده را در چارچوب مفهوم «پهپاد هم‌پر» (Loyal Wingman) معرفی کرده؛ به این معنا که پهپاد در کنار جنگنده‌های سرنشین‌دار پرواز می‌کند و بخشی از وظایف خطرناک یا پیچیده را بر عهده می‌گیرد.

در این معماری، خلبان جنگنده اصلی همچنان تصمیم‌گیرنده نهایی است، اما پهپاد همراه می‌تواند با استفاده از حسگرهای پیشرفته خود، منطقه نبرد را بررسی کند، اهداف احتمالی را شناسایی نماید، اطلاعات جمع‌آوری‌شده را در اختیار جنگنده قرار دهد یا حتی در مأموریت‌های تهاجمی و دفاعی مشارکت کند. هدف از این رویکرد، افزایش توان رزمی یک گروه کوچک از هواپیماها بدون نیاز به اضافه کردن خلبان‌های بیشتر است.

قابلیت‌های رزمی و تسلیحاتی

بنا بر اطلاعات منتشرشده، A3-001 قابلیت مجهز شدن به مجموعه‌ای از حسگرهای پیشرفته، موشک‌های هوا‌به‌هوا و مهمات هدایت‌شونده دقیق را خواهد داشت. طراحی پنهان‌کار این پهپاد به آن امکان می‌دهد در محیط‌های پرخطرتر مانند مأموریت‌های شناسایی عمیق، جنگ الکترونیک و سرکوب سامانه‌های دفاع هوایی دشمن (SEAD) عمل کند و نقش مکمل جنگنده‌های گریپن E را ایفا نماید.

جدول زمانی توسعه پروژه

ساب اعلام کرده توسعه A3-001 با سرعت بالایی پیش می‌رود و مراحل آن به شرح زیر برنامه‌ریزی شده است:

  • ۲۰۲۷: پرواز نمونه اولیه A1 برای بررسی ویژگی‌های پایه پروازی و آیرودینامیکی
  • ۲۰۳۰: توسعه نمونه نمایشی A2 با قابلیت‌های پیشرفته‌تر و امکان حمل تسلیحات واقعی
  • اوایل دهه ۲۰۳۰: پرواز نمونه نزدیک به تولید A3
هواپیمای مسافربری مدرن در پرواز

زمینه سیاسی و اهمیت راهبردی

رونمایی از A3-001 در بستری راهبردی انجام شده است. سوئد پس از سال‌ها سیاست بی‌طرفی نظامی، در سال ۲۰۲۴ به ناتو پیوست و اکنون توسعه توان دفاعی داخلی را بیش از گذشته دنبال می‌کند. حفظ توان طراحی و تولید هواپیماهای رزمی در داخل کشور و حضور در رقابت نسل بعدی سامانه‌های هوایی رزمی، از اولویت‌های کلیدی استکهلم در دوران پس از عضویت در اتحاد نظامی غرب است.

پیتر نیلسون، رئیس واحد برنامه‌های پیشرفته ساب، تأکید کرده این شرکت در حال بررسی فناوری‌هایی است که می‌توانند پایه نسل آینده سامانه‌های هوایی رزمی سوئد باشند. به گفته او، ساب قصد دارد پیش از سال ۲۰۳۰ نمونه‌های نمایشی بدون سرنشین با ویژگی‌های جنگنده را به پرواز درآورد تا گزینه‌های آینده این کشور برای نیروی هوایی بررسی شود.

رقابت جهانی پهپادهای هم‌پر

مفهوم پهپادهای هم‌پر در سال‌های اخیر به یکی از داغ‌ترین حوزه‌های صنعت دفاعی جهان تبدیل شده است. پروژه‌های مشابهی مانند Boeing MQ-28 Ghost Bat در استرالیا، Krzywanos در لهستان و پروژه‌های متعدد در ایالات متحده و چین در حال توسعه هستند. ورود ساب به این عرصه نشان‌دهنده اهمیت روزافزون پهپادهای خودمختار در جنگ‌های هوایی آینده است و سوئد را به‌عنوان یک بازیگر جدی در این حوزه معرفی می‌کند.