با وجود قرنها مطالعه و تحقیق درباره ساختار بدن انسان، پژوهشگران هنوز گاهی اجزای ناشناختهای را کشف میکنند که پیش از این از چشم دانش پنهان مانده بودند. حالا تیمی از دانشمندان دانشگاه واشینگتن در سنلوئیس با انتشار پژوهشی تازه، وجود مراکز ایمنی ویژهای را در مغز استخوان جمجمه گزارش کردهاند؛ مراکزی که میتوانند سلولهای ایمنی بدن را برای مقابله با تهدیدهایی همچون تومورهای مغزی آماده کنند.
فراتر از یک محافظ ساده
مدتهاست تصور میشد که مغز انسان در میان سیستم ایمنی بدن، تقریباً بهصورت جداگانه عمل میکند. سد خونی-مغزی بهعنوان مانعی محافظتی، مانع ورود بسیاری از سلولهای ایمنی به بافتهای عصبی میشود و به همین دلیل، بسیاری بر این باور بودند که ارتباط میان مغز و سیستم ایمنی محدود است. اما پژوهشهای اخیر نشان دادهاند این پیوند بسیار پیچیدهتر از چیزی است که تصور میشد.
پژوهشگران پیشتر توانسته بودند کانالهای بسیار ریزی را شناسایی کنند که از بافت مغز، از میان سختشامه (غشای محافظ اطراف مغز) به سمت مغز استخوان جمجمه کشیده شدهاند. در مطالعه جدید، با بهرهگیری از نشانگرهای فلورسنت، مسیر حرکت مولکولها در این کانالها ردیابی شد. نتیجه جالب بود: این مسیرها به ساختارهایی در مغز استخوان جمجمه منتهی میشدند که شباهت زیادی به مراکز زایا در غدد لنفاوی دارند.
مراکز آموزش سلولهای ایمنی در مغز استخوان
این ساختارها که پژوهشگران آنها را به «مراکز آموزش سلولهای ایمنی» تشبیه کردهاند، درست در همسایگی مغز قرار دارند. در غدد لنفاوی، مراکز زایا محلی هستند که سلولهای B فعال شده، تکثیر مییابند و برای رویارویی با عوامل بیماریزا و تهدیدهای مختلف آماده میشوند. یافته جدید نشان میدهد مغز استخوان جمجمه نیز چنین نقشی را برای مغز ایفا میکند.
جانگ هیون پارک، زیستشناس سلولی و نویسنده نخست مقاله، تأکید میکند پیش از این چنین ساختارهایی در مغز استخوان سالم مشاهده نشده بود و این کشف حاکی از آن است که مغز احتمالاً برای دفاع از خود، به مراکز ایمنی تخصصی پیرامونش وابسته است.
آزمایش روی مدلهای حیوانی گلیوما
برای بررسی عملکرد این مراکز ایمنی، تیم پژوهشی آنها را در مدلهای حیوانی گلیوما مطالعه کرد. گلیوما یکی از تهاجمیترین و مرگبارترین انواع سرطان مغز است که درمان آن با چالشهای فراوانی همراه است.
پژوهشگران با استفاده از هیدروژل حاوی ترکیبات تقویتکننده یا مهارکننده پاسخ ایمنی، فعالیت این ساختارهای لنفوئیدی را تغییر دادند. موشهایی که عملکرد این مراکز ایمنی در جمجمهشان مختل شده بود، با تومورهای تهاجمیتری روبهرو شدند و طول عمر کمتری داشتند. در مقابل، موشهایی که ترکیبی از سه پروتئین تقویتکننده پاسخ ایمنی دریافت کردند، فعالیت بیشتری در این ساختارها نشان دادند و توانستند بهتر با تومور مبارزه کنند. طول عمر این گروه نیز بهطور معناداری افزایش یافت.
پلی به سوی درمانهای نوین انسانی
هرچند نتایج این پژوهش فعلاً فقط در موشها تأیید شده و هنوز مشخص نیست دقیقاً با همین ویژگیها در انسان نیز وجود دارد یا نه، پژوهشگران به نشانههای امیدوارکنندهای اشاره میکنند. وجود برخی سلولهای ایمنی مشابه در مغز استخوان جمجمه انسان میتواند شاهدی بر وجود ساختاری همسنگ باشد.
اگر این فرضیه در انسان تأیید شود، ممکن است راهی تازه برای درمان بیماریهای مغزی گشوده شود. بهجای ورود مستقیم و پرمخاطره به مغز برای تحریک پاسخ ایمنی، شاید بتوان با روشهای کمتهاجمیتر همچون تزریق موضعی داروها در نزدیکی جمجمه، این مراکز ایمنی را هدف قرار داد.
چشماندازی فراتر از سرطان مغز
علاوه بر سرطان، پژوهشگران احتمال میدهند این کشف در آینده برای بررسی و درمان بیماریهای دیگری که با سیستم ایمنی ارتباط دارند نیز کاربرد داشته باشد. بیماریهایی مانند آلزایمر، پارکینسون و برخی اختلالات عصبی از جمله مواردی هستند که میتوانند از این یافته بهرهمند شوند.
با این حال، پیش از آنکه بتوان این نتایج را به کلینیک و بیمارستانها آورد، باید مرحله بعدی تحقیقات انجام شود: بررسی وجود و عملکرد دقیق این مراکز ایمنی در بدن انسان. اگر نتایج امیدوارکننده باشند، ممکن است در آیندهای نه چندان دور، شاهد نسل جدیدی از درمانهای مغزی باشیم که به جای تهاجم مستقیم، از مسیرهای طبیعی بدن برای نبرد با بیماری بهره میبرند.
دیدگاهها (0)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.