تقریباً همه ما انیمیشن را با دنیای شاد و رنگارنگ کودکی به یاد می‌آوریم؛ اما واقعیت این است که صنعت انیمیشن فراتر از قصه‌های پریانی و شخصیت‌های بامزه، بارها و بارها دست به خلق آثاری تاریک و وحشت‌آور زده که حتی بزرگسالان را هم تحت تأثیر قرار داده‌اند. از تکنیک استاپ‌موشن گرفته تا CGI پیشرفته، ابزارهای گوناگونی در این مسیر به کار گرفته شده‌اند تا کابوس‌هایی بصری را به تصویر بکشند.

در ادامه، ده فیلم انیمیشنی را که به‌理由 معروفیت در ژانر وحشت شناخته می‌شوند و اکیداً برای کودکان مناسب نیستند، مرور می‌کنیم.

۱. خانه هیولا (Monster House) – ۲۰۰۶

این انیمیشن که با فناوری پرفورمنس کپچر ساخته شده، ظاهری عروسک‌گونه و دلهره‌آور دارد. داستان در آستانه هالووین جریان دارد و سه کودک را دنبال می‌کند که کشف می‌کنند خانه‌ی همسایه در واقع یک موجود زنده‌ی اهریمنی است و هر چیزی را که روی چمن‌هایش قرار بگیرد می‌بلعد. ترکیب فضاسازی تاریک با انسان‌های غیرطبیعی، تجربه‌ای ناخوشایند حتی برای مخاطبان بزرگسال فراهم می‌کند.

۲. نُه (9) – ۲۰۰۹

این فیلم از یک فیلم کوتاه دانشجویی نامزد اسکار اقتباس شده و در نسخه‌ای جایگزین از دهه ۱۹۴۰ جریان دارد؛ دنیایی که در آن ماشین‌ها بشریت را نابود کرده‌اند. قهرمان داستان عروسک پارچه‌ای «۹» است که یکی از نُه موجود دست‌ساز باقی‌مانده از یک آزمایش است و باید از ماشین‌های جنگی سرگردان بگریزد. فضای پساآخرالزمانی ویرانه‌ها و مرگ تدریجی عروسک‌ها، این اثر را به اثری عمیقاً ترسناک تبدیل کرده است.

۳. پینوکیو (Pinocchio) – ۱۹۴۰

یکی از نخستین انیمیشن‌های دیزنی که به رغم شهرتش، صحنه‌های به‌شدت ترسناکی در دل خود جای داده است. از «جزیره لذت» که در آن پسران سرکش به الاغ تبدیل می‌شوند گرفته تا لحظه‌ی بلعیده‌شدن ژپتو توسط یک نهنگ غول‌پیکر، تهدید و خطر همواره بر فضای فیلم سایه افکنده است. حتی اگر شخصیت اصلی یک عروسک چوبی باشد، لحظات ترسناک این اثر هنوز هم تکان‌دهنده به نظر می‌رسند.

۴. کوبو و دوتار (Kubo and the Two Strings) – ۲۰۱۶

ساخته‌ی استودیوی لایکا (Laika) با تکنیک استاپ‌موشن، یکی از بهترین آثار انیمیشنی قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شود. داستان در ژاپن باستان روایت می‌شود و پسری یک‌چشم به نام کوبو را دنبال می‌کند که در سفری حماسی با تهدیدهای مرگباری روبه‌رو می‌شود. صحنه‌های قرارگرفتن کودک در معرض خطر و تصاویر هولناک، لایه‌ی ترسناک این اثر را شکل می‌دهند.

۵. پارانورمن (ParaNorman)

انیمیشن دیگری از استودیوی لایکا که از همان ابتدا به‌عنوان فیلمی ترسناک معرفی شد. نورمن نوجوانی است که توانایی دیدن و گفتگو با ارواح مردگان را دارد و باید نفرین جادوگری ۳۰۰ ساله را از شهرش دور کند. برخاستن مردگان از گور و نبرد نهایی نورمن با جادوگر، از صحنه‌های به‌یادماندنی و دلهره‌آور فیلم هستند.

داخل خبر (468x60)

۶. سگ‌های طاعون (The Plague Dogs) – ۱۹۸۲

انیمیشن بریتانیایی-آمریکایی که هرگز برای مخاطب کودک ساخته نشده بود. داستان دو سگ به نام‌های روف و اسنیتر را روایت می‌کند که از یک آزمایشگاه حیوانات در بریتانیا فرار کرده‌اند. چون این دو حامل بیماری طاعون در نظر گرفته می‌شوند، تعقیب و شکار آن‌ها آغاز می‌شود. تماشای مبارزه‌ی مداوم آن‌ها برای بقا، عنصر اصلی وحشت این انیمیشن است.

۷. راز نیمه (The Secret of NIMH) – ۱۹۸۲

هرچند این فیلم برای کودکان بازاریابی شده بود، فضای آن به‌شدت وحشت‌آور است. خانم بریسبی، موشی بیوه، برای نجات پسر بیمارش و جابه‌جایی خانه‌اش به کمک گروهی از موش‌های باهوش نیاز دارد. یکی از ترسناک‌ترین لحظات فیلم، سکانس رویارویی او با جغد بزرگ در لانه‌ی تاریک و عنکبوتی درختی است؛ جایی که جغد با چشمان درخشان از دل تاریکی بیرون می‌جهد.

۸. تپه خرگوش‌ها (Watership Down)

انیمیشن بریتانیایی بر اساس رمان ریچارد آدامز که چشم‌اندازی آخرالزمانی دارد. هیزل، خرگوشی رهبر، گروهی از هم‌نوعانش را برای یافتن خانه‌ای امن هدایت می‌کند. بسیاری از والدینی که فکر می‌کردند فیلمی ساده درباره‌ی خرگوش‌های بازیگوش است، پس از تماشای صحنه‌های خشونت‌آمیز و خونین آن شوکه شدند.

۹. دیگ سیاه (The Black Cauldron) – ۱۹۸۵

اولین انیمیشن دیزنی که درجه PG دریافت کرد و دلیل اصلی آن، داستان تاریک، تصاویر خشن و سکانس‌های به‌شدت ترسناک فیلم بود. «پادشاه شاخدار» (Horned King) یکی از شیطانی‌ترین شرورهای تمام آثار دیزنی است و ارتش دیگ‌زاده‌ها – جنگجویان نامیرا – لحظاتی وحشتناک را در هر فریم خلق می‌کنند.

۱۰. کورالین (Coraline) – ۲۰۰۹

نخستین فیلم بلند استاپ‌موشن استودیوی لایکا که وحشت در آن دوچندان است. کورالین دختر جوانی است که پس از نقل‌مکان به شهری جدید، احساس نادیده‌گرفته‌شدن از سوی والدینش دارد. او راهرویی مخفی در خانه‌اش پیدا می‌کند که به دنیایی موازی با مادری مهربان اما با نیاتی پلید منتهی می‌شود. فضاسازی وهم‌آور و شخصیت «مادر دیگر» با دکمه‌های چشمانش، کورالین را به یکی از ترسناک‌ترین انیمیشن‌های تاریخ سینما بدل کرده است.

این فیلم‌ها نشان می‌دهند که انیمیشن فقط قالبی برای روایت قصه‌های کودکانه نیست؛ بلکه ابزاری قدرتمند برای بیان تاریک‌ترین و عمیق‌ترین مضمون‌های بشری است.