بیستوپنجم آگوست ۱۹۹۱، میان انبوه پیامهای گروه خبری Minix، پیامی ساده منتشر شد که نویسندهاش هرگز تصور نمیکرد روزی تاریخساز شود. لینوس توروالدز، دانشجوی ۲۱ ساله دانشگاه هلسینکی، با لحنی صمیمی و بیادعا از جامعه کاربران مینیکس خواست سیستمعامل جدیدش را امتحان کنند و بازخوردشان را بفرستند. در آن پیام، عبارتی خودنوشت هست که امروز خواندنش لبخند بر لب مینشاند: «این پروژه فقط سرگرمی است و قرار نیست مثل GNU بزرگ و حرفهای شود.»
پیدایش تصادفی یک سیستمعامل
توروالدز ژانویه ۱۹۹۱ اولین کامپیوتر شخصیاش را خریده بود؛ سیستمی با پردازنده ۳۲ بیتی و فقط ۴ مگابایت رم. او برای شناخت بهتر پردازنده ۳۸۶، ابتدا یک بوتلودر اولیه نوشت و سپس با فعالسازی حالت محافظتشده پردازنده، امکان چندوظیفگی و مدیریت حافظه را فراهم کرد. لارس ویرزنیوس، دوست و همدانشگاهیاش، نخستین آزمایش موفق لینوکس را اینگونه توصیف کرده: یک وظیفه حرف A را روی صفحه مینوشت و وظیفه دیگر حرف B را؛ جابهجایی میان A و B نشان میداد پردازنده واقعاً میان دو کار سوئیچ میکند.
آنچه بعدها کرنل لینوکس نام گرفت، در آن لحظه فقط یک نمایش ساده از چندوظیفگی بود. اما توروالدز برای اتصال از خانه به کامپیوترهای یونیکس دانشگاه به شبیهساز ترمینال نیاز داشت و این شبیهساز هم به درایور و فایلسیستم نیاز داشت. قطعه قطعه، جای خالی هر بخشی قطعه بعدی را آشکار میکرد و پروژهای که قرار بود فقط یک سرگرمی باشد، ذرهذره ابعاد یک سیستمعامل واقعی پیدا کرد.
نسخهای که حتی سازندهاش به آن افتخار نمیکرد
نسخه ۰٫۰۱ لینوکس فقط کد منبع داشت و بهتنهایی قابل اجرا نبود. توروالدز خودش هم چندان به این برنامه افتخار نمیکرد و آن را بیسروصدا برای چند علاقهمند فرستاد. اما پنجم اکتبر، لحن پیام بعدیاش عوض شد. با شوخی از خوانندگان پرسید آیا دلشان برای روزهایی که درایور دستگاهشان را خودشان مینوشتند تنگ نشده؟ سپس اعلام کرد نسخه ۰٫۰۲ به مرحلهای رسیده که میشود کدهایش را گستردهتر توزیع کرد.
با وجود اینکه نصب لینوکس هنوز به مینیکس و مهارت فنی جدی نیاز داشت، چند نفر واقعاً آن را امتحان کردند. از همینجا بود که کمبودهای لینوکس دیگر فقط به توروالدز مربوط نبود. شبکه یوزنت کدهای لینوکس را مستقیماً به دست توسعهدهندگانی رساند که تشنه چنین سیستمی بودند. داستی زبوروفسکی اولین رابطهای لازم برای پورت کردن X Window System را آماده کرد و توسعهدهندگان از طریق اینترنت تغییرات کدها را با هم ردوبدل میکردند.
پیوند سرنوشتساز با ابزارهای GNU
سال ۱۹۸۳ ریچارد استالمن پروژه GNU را با هدف خلق سیستمعاملی آزاد و سازگار با یونیکس آغاز کرده بود. تا اوایل دهه ۱۹۹۰، GNU از مجموعه ابزارهای ارزشمندی بهره میبرد — از کامپایلر GCC و بش گرفته تا کتابخانهها و ویرایشگرها — اما هستهای که قرار بود GNU Hurd نام بگیرد، به بلوغ عملی نرسیده بود.
لینوکس جوان دقیقاً همان چیزی بود که پروژه GNU به آن نیاز داشت: یک کرنل کارآمد. ترکیب کرنل لینوکس با ابزارهای GNU به توزیعهایی مثل دبیان و اوبونتو منجر شد که امروز در سرورها و رایانههای سراسر جهان اجرا میشوند. همچنین تغییر مجوز کرنل از محدودیت اولیه به GPL (مجوز عمومی همگانی گنو) در نسخه ۰٫۱۲ راه کسبوکارهای تجاری پیرامون لینوکس را هموار کرد، بدون اینکه شرکتها بتوانند نسخههای تغییریافته را پشت درهای بسته ببرند.
_criticism از استاد دانشگاه تا پیروزی نهایی
اندرو تننبام، خالق مینیکس و استاد برجسته علوم کامپیوتر، ژانویه ۱۹۹۲ بحثی با عنوان «لینوکس ازردهخارج است» به راه انداخت. نقد او فقط به یک پروژه دانشجویی نبود؛ به یکی از جدیترین اختلافنظرهای علوم کامپیوتر اشاره داشت: لینوکس بر پایه معماری یکپارچه (Monolithic) ساخته شده بود و تننبام معتقد بود معماری ریزهستهای (Microkernel) آینده روشنتری دارد.
اما لینوکس با سرعتی باورنکردنی رشد کرد. توسعهدهندگان بیشتری به پروژه پیوستند، درایورها و قابلیتها اضافه شدند و توزیعهای مختلفی شکل گرفتند. آنچه توروالدز «فقط سرگرمی» خوانده بود، اکنون در پیشرفتهترین سرورهای ابری، بزرگترین شبکههای مخابراتی و میلیاردها گوشی موبایل اندرویدی حضور دارد. سیوپنج سال بعد، هیچکس لینوکس را ازردهخارج نمیداند.
دیدگاهها (0)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.