بازار جهانی حافظه‌های رم در هفته‌های اخیر یکی از بزرگ‌ترین جهش‌های قیمتی تاریخ خود را تجربه کرده است. بر اساس تازه‌ترین داده‌های تجاری، ارزش هر کیلوگرم تراشه رم اکنون با صدها گرم طلای خالص برابری می‌کند؛ اتفاقی که نشان‌دهنده عمق بحران کمبود عرضه در صنعت نیمه‌رسانا است.

رشد ۴۰۱ درصدی قیمت رم در یک سال

بر اساس گزارش مؤسسه ارتقای آمار تجاری کره جنوبی (TRASS)، میانگین قیمت صادراتی هر کیلوگرم حافظه رم در بازه زمانی اول تا بیستم آگوست (۱۰ تا ۲۹ مرداد) به ۹۲ هزار و ۱۸۳ دلار رسیده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته رشد خیره‌کننده ۴۰۱ درصدی را نشان می‌دهد و نسبت به سال ۲۰۲۳ نیز افزایشی ۱۲٫۵ برابری داشته است.

کارشناسان دلیل اصلی این جهش را نه افزایش تقاضای سنتی بازار کامپیوتر و موبایل، بلکه انفجار تقاضا برای توسعه مراکز داده و زیرساخت‌های هوش مصنوعی عنوان می‌کنند. شرکت‌های بزرگ فناوری برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی مولد و پردازش‌های ابری به حجم عظیمی از حافظه‌های پرسرعت نیاز دارند و همین موضوع تعادل عرضه و تقاضا را به‌هم زده است.

نکته قابل توجه این است که قیمت فعلی هر کیلوگرم رم اکنون معادل ارزش ۶۲۰ گرم طلای ۲۴ عیار در بازارهای جهانی است؛ مقایسه‌ای که به‌خوبی ابعاد «جنون قیمتی» در بازار سخت‌افزار را نشان می‌دهد.

برندگان بزرگ؛ سامسونگ و اس‌کی هاینیکس

این افزایش قیمت اگرچه برای مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان محصولات نهایی نگران‌کننده است، اما سود سرشاری را نصیب تولیدکنندگان اصلی تراشه کرده است. دو غول کره‌ای صنعت حافظه، سامسونگ و اس‌کی هاینیکس، که سهم عمده‌ای از بازار جهانی DRAM را در اختیار دارند، بیشترین نفع را از این وضعیت برده‌اند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که این دو شرکت به دلیل ثبت درآمدهای کم‌سابقه، پاداش‌های قابل‌توجهی به کارکنان خود پرداخت کرده‌اند. سامسونگ و اس‌کی هاینیکس در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری سنگینی روی حافظه‌های HBM و DDR5 مخصوص کاربردهای هوش مصنوعی انجام داده‌اند و اکنون این سرمایه‌گذاری با رشد انفجاری قیمت‌ها به ثمر نشسته است.

داخل خبر (468x60)

تکاپوی اپل برای دور زدن محدودیت‌ها

در سوی دیگر ماجرا، شرکت‌هایی که مصرف‌کننده عمده تراشه هستند، تحت فشار شدید افزایش هزینه‌ها قرار گرفته‌اند. بر اساس گزارش‌ها، اپل به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین خریداران حافظه در جهان، در حال رایزنی با دولت ایالات متحده است تا مجوز خرید تراشه از شرکت چینی CXMT (چانگ‌شین مموری تکنولوژیز) را دریافت کند.

واشنگتن در سال‌های گذشته محدودیت‌های سختی برای همکاری شرکت‌های آمریکایی با تولیدکنندگان چینی تراشه اعمال کرده است، اما افزایش بی‌سابقه قیمت حافظه‌های کره‌ای باعث شده اپل به دنبال منابع تأمین ارزان‌تر و متنوع‌تر باشد. در صورت دریافت مجوز، اپل می‌تواند بخشی از نیاز خود را از CXMT تأمین کند و فشار هزینه را کاهش دهد.

تغییر استراتژی تولیدکنندگان سخت‌افزار

موج گرانی رم، تولیدکنندگان سخت‌افزار را نیز وادار به بازنگری در استراتژی‌های خود کرده است. شرکت ام‌اس‌آی (MSI) به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین سازندگان لپ‌تاپ و مادربرد، اعلام کرده برای مدیریت هزینه‌ها، در برخی لپ‌تاپ‌های جدید خود به‌صورت هم‌زمان از رم‌های DDR4 و DDR5 استفاده خواهد کرد تا وابستگی به نسل جدید و گران‌تر حافظه را کاهش دهد.

این در حالی است که بسیاری از برندها چاره‌ای جز افزایش قیمت نهایی محصولات خود ندارند. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند سرورهای مجهز به پردازنده‌های گرافیکی نسل جدید Rubin انویدیا که به حجم بالایی از حافظه پرسرعت نیاز دارند، با افزایش قیمت ۱۵ تا ۱۷ درصدی روبه‌رو شوند. این افزایش هزینه در نهایت به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری و در نهایت به مصرف‌کننده نهایی منتقل خواهد شد.

آینده بازار حافظه چه می‌شود؟

کارشناسان معتقدند تا زمانی که سرمایه‌گذاری عظیم شرکت‌های فناوری در حوزه هوش مصنوعی ادامه داشته باشد، فشار بر بازار حافظه نیز پابرجا خواهد ماند. ظرفیت تولید کارخانه‌های سامسونگ، اس‌کی هاینیکس و مایکرون در کوتاه‌مدت قابل افزایش چشمگیر نیست و راه‌اندازی خطوط تولید جدید به زمان و سرمایه‌گذاری میلیارد دلاری نیاز دارد.

به همین دلیل، انتظار می‌رود قیمت رم حداقل تا نیمه اول سال آینده میلادی در سطوح بالا باقی بماند. برخی تحلیلگران حتی هشدار می‌دهند که اگر تقاضای هوش مصنوعی با همین شتاب رشد کند، ممکن است شاهد موج جدیدی از کمبود و گرانی در سایر قطعات مانند NAND و تراشه‌های منطقی نیز باشیم؛ سناریویی که می‌تواند بازار جهانی سخت‌افزار را بیش از پیش ملتهب کند.