زمانی که گوگل هنوز نام «پیکسل» را برای گوشی‌هایش انتخاب نکرده بود، سری نکسوس به نماد اندروید خالص و ارزش خرید بالا تبدیل شده بود. هواداران برای رونمایی هر نسل لحظه‌شماری می‌کردند و تجربه روان و بی‌واسطه‌ای از اندروید را که در هیچ برند دیگری یافت نمی‌شد، ستایش می‌کردند. اما با توقف خط تولید نکسوس و تمرکز گوگل بر خانواده پیکسل از سال ۲۰۱۶، بخش بزرگی از همان هواداران قدیمی کم‌کم از گوشی‌های گوگل فاصله گرفتند.

پرسش اصلی این است: چه چیزی نکسوس را تا این حد خاص کرده بود و چرا پیکسل با وجود امکانات هوش مصنوعی فراوان، نتوانسته آن محبوبیت را بازسازی کند؟

فرمول جادویی نکسوس؛ اندروید خالص با قیمت شکنانه

داستان نکسوس در سال ۲۰۱۰ با نکسوس وان ساخت اچ‌تی‌سی آغاز شد. این گوشی طراحی پیشرو و کیفیت ساختی داشت که بعدها در سری HTC One به تکامل رسید، اما به‌دلیل قیمت بالا و عرضه صرفاً آنلاین، فروش چشمگیری را تجربه نکرد. با این حال، گوگل از این تجربه درس گرفت و در همان سال با همکاری سامسونگ، Nexus S را روانه بازار کرد که با استقبال بسیار بهتری مواجه شد.

نقطه عطف واقعی با گلکسی نکسوس رقم خورد. سامسونگ در آن دوران به سخت‌افزار قدرتمند اما رابط کاربری نه‌چندان محبوب شناخته می‌شد. وقتی کاربران نسخه فوق‌العاده روان و دست‌نخورده اندروید را روی گلکسی نکسوس تجربه کردند، بازگشت به هر پوسته سنگین دیگری برایشان سخت شد.

  • به‌روزرسانی آنی: نکسوس‌ها جدیدترین نسخه اندروید را در روز اول دریافت می‌کردند و تا چند سال پشتیبانی می‌شدند، در حالی که بسیاری از برندها ماه‌ها تأخیر داشتند یا اصلاً آپدیتی ارائه نمی‌کردند.
  • تجربه یکپارچه: اندروید خالص بدون اپلیکیشن‌های اضافی و تغییرات گرافیکی، سریع‌ترین و قابل‌اعتمادترین تجربه کاربری را ارائه می‌داد.
  • مرجع توسعه‌دهندگان: نکسوس به ویترین رسمی قابلیت‌های جدید اندروید تبدیل شده بود.

تولد مفهوم قاتل پرچم‌دار با نکسوس ۴ و نکسوس ۵

اوج هنر گوگل در قیمت‌گذاری هوشمندانه، با دو نسل بعدی به نمایش درآمد. نکسوس ۴ ساخت ال‌جی، در زمانی که اکثر پرچم‌داران تنها ۱ گیگابایت رم داشتند، با ۲ گیگابایت رم و برچسب قیمتی ۲۹۹ دلار عرضه شد؛ یعنی نصف قیمت پرچم‌داران آنلاک بازار. این ترکیب خیره‌کننده از سخت‌افزار پرچم‌دار و قیمت منطقی، مفهوم «قاتل پرچم‌دار» را سال‌ها قبل از ظهور برندهایی مانند وان‌پلاس تعریف کرد.

این موفقیت با نکسوس ۵ افسانه‌ای تکمیل شد. گوشی‌ای که هنوز هم از سوی بسیاری از کاربران قدیمی به‌عنوان بهترین نکسوس تاریخ یاد می‌شود و تعادل کم‌نظیری میان طراحی، عملکرد و قیمت ارائه می‌کرد.

البته سری نکسوس هم بی‌نقص نبود. نکسوس ۶ بیش از حد گران بود، نکسوس 5X با کمبود رم دست‌وپنجه نرم می‌کرد و نکسوس 6P با مشکلات ساختاری مانند خم‌شدن بدنه و افت سریع باتری روبه‌رو شد. اما در مجموع، این خانواده همیشه به‌عنوان ارائه‌دهنده بهترین نرم‌افزار در کنار سخت‌افزاری قابل‌قبول با قیمت منصفانه در ذهن باقی ماند.

تراشه تنسور؛ پاشنه آشیل پیکسل

یکی از بزرگ‌ترین تفاوت‌های پیکسل با نکسوس، به بخش سخت‌افزار و به‌ویژه پردازنده بازمی‌گردد. پیکسل‌های نسل اول تا پنجم همچنان از تراشه‌های قدرتمند اسنپدراگون کوالکام استفاده می‌کردند و تا حدی فرمول نکسوس را ادامه می‌دادند. اما با معرفی پیکسل ۶ در سال ۲۰۲۱، گوگل مسیر را تغییر داد و به سراغ تراشه‌های اختصاصی Tensor رفت.

داخل خبر (468x60)

پس از پنج نسل، حتی جدیدترین نمونه یعنی Tensor G5 نیز در بنچمارک‌های پردازش خام، گرافیک و گیمینگ فاصله محسوسی با اسنپدراگون ۸ الیت نسل ۵ و حتی تراشه‌های میان‌رده قدرتمندتر کوالکام و مدیاتک دارد. مشکل فقط اعداد بنچمارک نیست؛

  • پایداری حرارتی پایین: به‌دلیل تفاوت در لیتوگرافی و معماری هسته‌ها، تراشه‌های تنسور تحت بار سنگین خیلی زود دچار افت عملکرد ناشی از افزایش دما (Thermal Throttling) می‌شوند.
  • افت عملکرد در بلندمدت: در استفاده روزمره پیکسل‌ها روان هستند، اما با سنگین‌تر شدن اپلیکیشن‌ها و بازی‌ها طی سال‌ها، ضعف توان خام خود را نشان می‌دهد و وعده ۷ سال به‌روزرسانی سیستم‌عامل نیز این کاستی را جبران نمی‌کند.
  • ارزش خرید کمتر: در بازه قیمتی مشابه، گوشی‌های سامسونگ با تراشه‌های قوی‌تر و وان‌پلاس با باتری حجیم‌تر و شارژ بسیار سریع‌تر، ارزش خرید بالاتری ارائه می‌دهند.

به بیان ساده، هزینه‌ای که برای پیکسل می‌پردازید با توان سخت‌افزاری که دریافت می‌کنید همخوانی کامل ندارد؛ موضوعی که برای هواداران قدیمی نکسوس که به «پرچم‌دار با قیمت منطقی» عادت کرده بودند، دلسردکننده است.

از ویترین اندروید تا ویترین هوش مصنوعی

تغییر فلسفه، دلیل دوم فاصله گرفتن هواداران است. نکسوس ویترینی برای نمایش خالص‌ترین و تازه‌ترین قابلیت‌های اندروید بود؛ اما پیکسل از ابتدا قرار بود ویترینی برای تمام سرویس‌ها و فناوری‌های اختصاصی گوگل باشد.

پیکسل نسل اول با قیمت پایه ۶۴۹ دلار و با شعار «بهترین تجربه گوگل» وارد بازار شد؛ جهشی قیمتی که بسیاری از خریداران نکسوس را کنار گذاشت. گوگل در سال ۲۰۱۷ با جذب بخشی از تیم سخت‌افزاری اچ‌تی‌سی و با هدایت ریک استرلو، مدیر بخش سخت‌افزار، رسماً اعلام کرد آینده دستگاه‌هایش را در تلاقی سخت‌افزار، نرم‌افزار و هوش مصنوعی می‌بیند.

از آن زمان، تمرکز پیکسل به‌جای ارائه اندروید خام و روان، بر قابلیت‌های انحصاری هوش مصنوعی مانند پردازش تصویر، دستیار هوشمند و ویژگی‌های نرم‌افزاری بسته معطوف شد. اکوسیستم گوگل هر روز بسته‌تر شد و تجربه «اندروید خالصِ مرجع» که هواداران نکسوس عاشقش بودند، کمرنگ شد.

چرا هواداران نکسوس هنوز دلتنگ‌اند؟

پیکسل ۱۰ و نسل‌های جدیدتر گوشی‌های بدی نیستند؛ دوربین عالی، امکانات هوش مصنوعی خلاقانه و پشتیبانی نرم‌افزاری طولانی دارند. اما برای کسی که نکسوس ۴ را با نصف قیمت پرچم‌داران یا نکسوس ۵ را با آن تجربه ناب اندروید به یاد دارد، پیکسل دیگر آن «معامله هوشمندانه» نیست.

نکسوس ترکیبی از نرم‌افزار روان، سخت‌افزار قدرتمند و قیمت منطقی را ارائه می‌کرد؛ فرمولی که پیکسل آن را با قیمت پرچم‌دار، تراشه ضعیف‌تر و تمرکز بر سرویس‌های انحصاری جایگزین کرده است. تا زمانی که گوگل نتواند تعادل دوباره‌ای میان قدرت سخت‌افزاری، پایداری حرارتی و ارزش خرید برقرار کند، حسرت دوران نکسوس در میان علاقه‌مندان اندروید باقی خواهد ماند.