تصور رایج این است که بیماریهای قلبی و عروقی مخصوص میانسالی و سالمندی است، اما یافتههای یک مطالعه جدید این باور را به چالش میکشد. پژوهشگران آمریکایی میگویند بسیاری از جوانان حتی در دهه دوم زندگی، نشانههای خاموش و زیرآستانهای آسیب عروقی را حمل میکنند؛ نشانههایی که پیش از بروز هر علامت بالینی قابل شناسایی است و میتواند زنگ خطری برای آینده سلامت آنها باشد.
این مطالعه روی ۱۲۸۳ جوان با میانگین سنی تنها ۲۳ سال انجام شده است. نتایج نشان میدهد نزدیک به ۸۰ درصد شرکتکنندگان حداقل در یکی از مراحل سندرم قلبی عروقی-کلیوی-متابولیک (CKM) قرار میگیرند. هر چه مرحله CKM بالاتر بود، احتمال مشاهده تغییرات ضخامتی و آسیبهای اولیه در شریانهای کاروتید گردن نیز افزایش مییافت.
سندرم CKM چیست و چرا اهمیت دارد؟
انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۳ مفهوم سندرم قلبی عروقی-کلیوی-متابولیک را معرفی کرد تا نشان دهد مشکلات قلبی، کلیوی و متابولیک جدا از هم عمل نمیکنند. اضافهوزن، پیشدیابت، فشار خون بالا، چربی خون نامناسب و اختلال عملکرد کلیه میتوانند یکدیگر را تشدید کنند و در مراحل پیشرفتهتر خطر بروز بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی و سکته مغزی را بهطور چشمگیری بالا ببرند.
سندرم CKM چهار مرحله دارد که به پزشکان کمک میکند افراد در معرض خطر را زودتر شناسایی کرده و راهکارهای پیشگیری متناسب را طراحی کنند. قرار گرفتن در یکی از این مراحل به معنای ابتلای قطعی به بیماری قلبی یا کلیوی در آینده نیست، بلکه نشان میدهد فرد عوامل خطر بیشتری دارد و از مداخله زودهنگام بیشترین سود را خواهد برد.
در مطالعه جدید، هیچیک از جوانان در مرحله نهایی (مرحله چهارم) قرار نداشتند، اما توزیع مراحل اولیه قابل توجه بود: حدود ۴۰ درصد در مرحله یک، ۳۶ درصد در مرحله دو و ۲٫۸ درصد در مرحله سه. این یعنی بیش از سهچهارم جمعیت جوان مورد بررسی، دستکم برخی از عوامل خطر متابولیک یا قلبی-کلیوی را داشتند.
آسیب خاموش شریانها در ۲۰ سالگی
تیم پژوهشی سال گذشته با تصویربرداری از شریانهای کاروتید ــ رگهای حیاتی گردن که خون را به مغز میرسانند ــ در بیش از هزار جوان، تغییرات تحتبالینی را شناسایی کرده بود. به گزارش ساینسآلرت، برخی شاخصهای ضخامت دیواره این شریانها در جوانان ۲۳ ساله به مقادیری نزدیک به افراد مسنتر رسیده بود. مطالعه جدید تلاش کرده علت این یافته نگرانکننده را توضیح دهد و ارتباط آن با مراحل CKM را بررسی کند.
ارتباط کاملاً معنادار بود: هر چه وضعیت قلبی-متابولیک ضعیفتر، نشانههای ضخیمشدگی و سفتی عروقی نیز پررنگتر. این یافته تأکید میکند که تعامل میان قلب، کلیه و سوختوساز بدن از همان سالهای ابتدایی بزرگسالی نقش تعیینکنندهای در سلامت عروق دارد.
نقش سبک زندگی؛ از رژیم غذایی تا خواب
پژوهشگران برای ارزیابی سلامت شرکتکنندگان از معیار «هشت عامل ضروری زندگی» انجمن قلب آمریکا استفاده کردند؛ معیاری که کیفیت رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی، مدت و کیفیت خواب، مصرف نیکوتین، شاخص توده بدنی، قند خون، چربی خون و فشار خون را در بر میگیرد.
در این گروه جوان، وضعیت دو عامل بهطور ویژه نامطلوب بود: رژیم غذایی و فعالیت بدنی. بسیاری از شرکتکنندگان تحرک کافی نداشتند و الگوی غذایی آنها فاصله زیادی با توصیههای استاندارد داشت. البته محققان یادآور میشوند که نمونه مورد بررسی نماینده تمام جوانان آمریکا نبود؛ بخش قابل توجهی از آنها ساکن مناطق شهری و بخشی نیز از خانوادههای کمبرخوردار بودند. بنابراین نمیتوان عدد ۸۰ درصد را مستقیماً به کل جمعیت جوان تعمیم داد، اما پیام اصلی پابرجاست: عوامل خطر قلبی و متابولیک میتوانند بسیار زودتر از آنچه تصور میشود ظاهر شوند.
آیا میتوان روند را معکوس کرد؟
خبر خوب این است که بسیاری از عوامل مرتبط با CKM قابل اصلاح هستند. به گفته پژوهشگران، حتی جوانانی که هنوز فشار خون یا قند خون آنها وارد محدوده بیماری نشده، فرصت طلایی برای پیشگیری دارند. بهبود کیفیت رژیم غذایی، افزایش فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و منظم، پرهیز کامل از مصرف نیکوتین و کنترل دقیق فشار خون، قند و چربی خون میتواند پیشرفت سندرم را کند یا حتی متوقف کند.
این مطالعه که نتایج آن در ژورنال Circulation: Population Health and Outcomes منتشر شده، نمیگوید اکثریت جوانان هماکنون بیمار قلبی هستند؛ بلکه هشدار میدهد نشانههای اولیه خطر و آسیب عروقی میتواند در سکوت و بدون علامت، از دوره جوانی آغاز شود. به همین دلیل، پیشگیری از بیماریهای قلبی و متابولیک نباید به میانسالی موکول شود.
متخصصان توصیه میکنند غربالگری عوامل خطر ــ از اندازهگیری دورهای فشار خون و قند و چربی خون تا پایش وزن و ارزیابی سبک زندگی ــ از سنین پایینتر جدی گرفته شود. مداخله زودهنگام، کمهزینهتر و اثربخشتر از درمان عوارض پیشرفته در دهههای بعد است.
دیدگاهها (0)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.