افشای ضعف بزرگ AK-12؛ تفنگ جدید کلاشینکف روسیه حتی پیش از شلیک فرسوده است

تصویری که ارتش روسیه از AK-12 به‌عنوان نسل جدید و مدرن خانواده کلاشینکف ارائه می‌کند، با یافته‌های میدانی یک کارشناس تسلیحات اوکراینی همخوانی ندارد. بررسی‌های فنی روی چندین قبضه غنیمتی نشان می‌دهد این سلاح حتی زمانی که به‌تازگی از کارخانه خارج شده، دچار ایرادهای جدی در کیفیت ساخت لوله و اجزای داخلی است؛ ایرادهایی که می‌تواند در میدان نبرد به قیمت جان سرباز تمام شود.

آزمایش میدانی با بورسکوپ؛ پنج قبضه در برابر هم

دمیترو، اسلحه‌ساز اوکراینی که این بررسی را انجام داده، سراغ پنج تفنگ غنیمتی روسی رفته است: سه قبضه AK-12 از نسل‌های مختلف و دو قبضه AK-74 قدیمی برای مقایسه. او برای ارزیابی دقیق، از بورسکوپ ــ دوربینی باریک و مخصوص بازرسی داخل لوله ــ استفاده کرده تا بدون باز کردن کامل سلاح، وضعیت خان، روکش کروم و تاج لوله را ببیند.

نتیجه اولیه غافلگیرکننده بود: تفنگ‌های قدیمی‌تر شوروی که سال‌ها در شرایط سخت نگهداری شده بودند، از نظر سلامت داخلی اوضاع بهتری نسبت به نمونه‌های نوساز AK-12 داشتند.

نسل اول قابل قبول، نسل دوم و سوم فاجعه

نخستین نمونه مورد آزمایش، یک AK-12 نسل اول تولید سال ۲۰۱۹ بود. این سلاح آثار فرسودگی و آسیب‌های سطحی ناشی از حضور در جبهه را نشان می‌داد، اما پس از تمیزکاری، وضعیت داخل لوله آن نسبتاً قابل قبول ارزیابی شد. به گفته دمیترو، خرابی پوشش کروم بیشتر در ناحیه تاج لوله متمرکز بود؛ بخشی که تاثیر آن بر دقت در فاصله‌های درگیری معمول چندان تعیین‌کننده نیست.

اما داستان نسل دوم کاملاً متفاوت بود. دومین قبضه، یک AK-12 نسل دوم که ظاهر بهتری داشت، در بازرسی داخلی مردود شد. روکش کروم داخل لوله در حال پوسته‌پوسته شدن بود و تاج لوله نیز به‌شدت آسیب دیده بود. کارشناس اوکراینی این آسیب را حتی بدتر از نمونه نسل اول و بدتر از AK-74های چند دهه قدیمی توصیف کرد و توصیه کرد این سلاح به‌طور کامل از خدمت خارج شود.

شوک‌آورترین نمونه؛ AK-12 صفر کیلومتر معیوب

تکان‌دهنده‌ترین مورد، سومین قبضه بود: یک AK-12 نسل سوم تولید سال ۲۰۲۶ که تقریباً استفاده‌نشده و به‌صورت غنیمتی به دست آمده بود. با وجود اینکه این سلاح عملاً شلیک زیادی نداشته، بازرسی نزدیک به دریچه گاز، حفره‌های عمیق و خوردگی‌های حفره‌ای را در دیواره فلزی لوله نشان داد؛ حفره‌هایی که به گفته دمیترو شبیه زخم‌های سوراخ‌شده بودند و در صورت ادامه استفاده می‌توانستند به سوراخ کامل جداره لوله منجر شوند.

علاوه بر این، تاج لوله نیز با وجود کارکرد ناچیز، به‌درستی شکل نگرفته و پرداخت نشده بود. جمع‌بندی کارشناس این بود که این تفنگ کاملاً نو، اساساً ارزش حمل به خط مقدم را ندارد و قابلیت اطمینان آن زیر سوال است.

AK-74های شوروی؛ پیر اما سالم

در نقطه مقابل، دو قبضه AK-74 قدیمی عملکردی خیره‌کننده داشتند. یک نمونه ساخت سال ۱۹۸۳، با وجود سابقه استفاده بسیار سنگین و نگهداری نامناسب، لوله‌ای کاملاً زنده و بدون آسیب در پوشش کروم را به نمایش گذاشت. نمونه دیگر از سال ۱۹۹۰ نیز هرچند زنگ‌زدگی بیرونی بیشتری داشت، اما سایش داخلی آن به‌مراتب کمتر از AK-12های جدید بود و محفظه فشنگ آن کاملاً سالم باقی مانده بود.

این مقایسه نشان می‌دهد فناوری متالورژی و پوشش‌دهی لوله در AK-74های ساخت شوروی، با وجود قدمت ۴۰ ساله، از نمونه‌های امروزی AK-12 بادوام‌تر عمل کرده است.

نقص مکانیکی مرگبار؛ قفل شدن در نبرد

دمیترو تنها به مشکلات لوله اشاره نکرد. او از یک نقص مکانیکی خاص در مدل‌های اولیه AK-12 نیز پرده برداشت: قطعه محدودکننده شلیک دوتایی (Burst limiter) که از آلیاژی بی‌کیفیت ساخته شده است. به گفته او، این قطعه می‌تواند باعث گیر کردن گلنگدن و قفل شدن کامل سلاح در وضعیت عقب شود.

او روایت کرد که یک سرباز روسی به دلیل همین گیر کردن سلاح در میانه درگیری جان خود را از دست داده است؛ نقصی که در سلاحی با ادعای مدرن بودن، غیرقابل قبول به نظر می‌رسد.

فلسفه طراحی؛ دوام نظامی یا برنده شدن در مناقصه؟

نکته مهم دیگر، قابلیت تعمیر در میدان است. به باور این اسلحه‌ساز، AK-74 برای نگهداری و تعمیر سریع در شرایط جنگی طراحی شده و قطعات آن به‌راحتی قابل تعویض هستند. در مقابل، بسیاری از قطعات مشابه در AK-12 با پین یا پرس به بدنه ثابت شده‌اند و عملاً در میدان قابل تعویض نیستند.

دمیترو در جمع‌بندی خود می‌گوید به طرز عجیبی، سری‌های قدیمی‌تر AK-12 گاهی لوله‌های بهتری نسبت به تولیدات جدیدتر دارند و این روند نزولی کیفیت، نشانه افت کنترل کیفی در خط تولید است. او معتقد است AK-74 اصلی برای دوام در جنگ ساخته شده بود، اما خانواده جدید کلاشینکف بیشتر با هدف برنده شدن در قراردادهای تدارکاتی دولتی طراحی می‌شود تا مقاومت در برابر استفاده رزمی مداوم.

سابقه این مشکلات نیز به امروز محدود نمی‌شود. گزارش‌ها حاکی است از همان مراحل اولیه توسعه AK-12 در سال ۲۰۱۲، «اشکالات فنی» جدی در آزمایش‌ها مشاهده شد که در نهایت به بازطراحی کامل سلاح در سال ۲۰۱۶ انجامید. با این حال، به نظر می‌رسد حتی پس از بازطراحی نیز چالش‌های کیفی به‌طور کامل برطرف نشده و AK-12 همچنان در برابر سلف قدیمی خود، حرف چندانی برای گفتن ندارد.