سونی با انتشار بیانیه‌ای جدید، خطاب به کاربران معترض پلی‌استیشن اعلام کرده است که «کرامت و امنیت کارکنان» این شرکت خط قرمز محسوب می‌شود و هرگونه رفتار آزاردهنده از سوی مشتریان با واکنش جدی روبه‌رو خواهد شد. این موضع‌گیری در میانه جنجالی اتخاذ شده که حذف تدریجی دیسک‌های فیزیکی پلی‌استیشن تا سال ۲۰۲۸ به راه انداخته است.

تصمیمی که به گفته منتقدان، معنای مالکیت واقعی بازی‌ها را زیر سؤال می‌برد و موجی از اعتراضات، کارزارهای آنلاین و حتی شکایت‌های حقوقی را به دنبال داشته است.

سیاست جدید سونی علیه آزار مشتریان چیست؟

به گزارش منابع ژاپنی، سونی فهرستی مفصل از رفتارهایی که از نظر این شرکت مصداق «آزار مشتری» (Customer Harassment) محسوب می‌شود منتشر کرده و تأکید کرده است در صورت تأیید وقوع چنین رفتارهایی، برای حفاظت از کارکنان خود ممکن است ارائه خدمات پشتیبانی را به‌طور موقت محدود یا به‌طور کامل متوقف کند.

در بیانیه رسمی سونی آمده است: «کرامت و امنیت کارکنان ما نباید با آزار مشتری، از جمله گفتار یا درخواست‌هایی که از حدود معقول و هنجارهای اجتماعی فراتر می‌روند، تهدید شود.» این جمله، هسته اصلی سیاست جدید شرکت را تشکیل می‌دهد؛ سیاستی که لحنی قاطع و هشدارآمیز دارد.

سونی همچنین اعلام کرده در صورت لزوم از ظرفیت پلیس، وکلای حقوقی و مسیرهای قانونی برای پیگیری موارد آزار استفاده خواهد کرد و حتی امکان طرح دعاوی حقوقی و پیگرد کیفری را نیز در نظر گرفته است. پیام شرکت روشن است: در برابر رفتارهایی که خارج از چارچوب‌های پذیرفته‌شده تلقی می‌کند، عقب‌نشینی نخواهد کرد.

فهرست رفتارهای ممنوع از نگاه سونی

نکته قابل توجه در اطلاعیه سونی، گستردگی فهرست رفتارهای ممنوع است که فراتر از توهین و تهدید مستقیم می‌رود. بر اساس این فهرست، موارد زیر می‌تواند منجر به قطع خدمات پشتیبانی شود:

  • توهین، تهدید، افترا و استفاده از زبان تحقیرآمیز علیه کارکنان
  • درخواست‌های مکرر، طولانی‌مدت و فرسایشی از تیم پشتیبانی
  • مطالبه‌های نامعقول برای جبران خسارت یا امتیاز ویژه
  • طرح درخواست‌های نامرتبط با محصولات و خدمات سونی
  • رفتار ارعاب‌آمیز، تبعیض‌آمیز یا آزار جنسی
  • حمله هدفمند به کارکنان مشخص و انتشار اطلاعات شخصی آنان
  • وادار کردن کارمند به تعظیم اجباری به‌عنوان عذرخواهی
  • ورود بدون اجازه به محوطه شرکت و اصرار بیش از حد بر دریافت عذرخواهی رسمی

سونی تأکید کرده این موارد تنها نمونه هستند و هر رفتار دیگری که از نظر عرف اجتماعی غیرمعقول تلقی شود، می‌تواند در همین دسته قرار گیرد. هدف اعلام‌شده، کاهش فشار بر کارکنانی است که این روزها در خط مقدم پاسخگویی به موج نارضایتی کاربران قرار دارند.

ریشه خشم: خداحافظی پلی‌استیشن با دیسک فیزیکی

ریشه این تنش به تصمیم جنجالی سونی برای توقف تولید دیسک‌های فیزیکی پلی‌استیشن تا سال ۲۰۲۸ بازمی‌گردد. خبری که به سرعت در جامعه جهانی گیمرها پیچید و واکنش‌های تندی را برانگیخت.

بسیاری از بازیکنان معتقدند حذف دیسک به معنای پایان مالکیت واقعی است. از نگاه آنان، خرید دیجیتال بیشتر شبیه اجاره طولانی‌مدت است تا تملک؛ چرا که کنترل نهایی بازی همچنان در اختیار شرکت باقی می‌ماند و دسترسی کاربر می‌تواند در هر زمان به دلایل فنی، حقوقی یا تغییر سیاست‌ها محدود یا لغو شود. این نگرانی به‌ویژه برای کلکسیونرها و کسانی که به آرشیو فیزیکی بازی‌ها اهمیت می‌دهند، پررنگ‌تر است.

داخل خبر (468x60)

منتقدان می‌گویند در مدل فیزیکی، دیسک در اختیار کاربر است و حتی با تعطیلی فروشگاه آنلاین یا تغییر نسل کنسول، امکان تجربه بازی باقی می‌ماند؛ اما در مدل تمام‌دیجیتال، کاربر عملاً تنها یک مجوز استفاده در اختیار دارد که قابل بازپس‌گیری است.

از دادخواست ۴۰۰ هزار امضایی تا شکایت دسته‌جمعی

شدت اعتراض‌ها به حدی بود که تنها ۶ روز پس از اعلام تصمیم سونی، یک کارزار در وب‌سایت Change.org برای توقف طرح حذف دیسک‌های فیزیکی از مرز ۲۰۰ هزار امضا عبور کرد. اکنون تعداد امضاها به حدود ۴۰۰ هزار نزدیک شده و همچنان در حال افزایش است.

در کنار فشار افکار عمومی، پرونده‌های حقوقی نیز علیه سونی به جریان افتاده است. یکی از مهم‌ترین آنها، دعوای دسته‌جمعی مرتبط با نحوه فروش بازی‌های دیجیتال در فروشگاه پلی‌استیشن است. شاکیان می‌گویند سونی با استفاده از دکمه «Buy» (خرید) برای بازی‌های دیجیتال، بدون توضیح شفاف درباره ماهیت واقعی تراکنش، مشتری را به اشتباه می‌اندازد؛ زیرا خریدار تصور می‌کند مالک دائمی بازی می‌شود، در حالی که در عمل تنها یک مجوز موقت و قابل لغو دریافت می‌کند.

بر اساس این شکایت، سونی باید به‌روشنی اعلام کند که خرید دیجیتال به معنای اعطای لایسنس است نه انتقال مالکیت. چند پرونده حقوقی دیگر نیز با محوریت حقوق مصرف‌کننده و شفافیت در فروش دیجیتال در جریان است.

سونی در پاسخ به این شکایت تلاش کرده پرونده را از مسیر دادگاه به داوری خارج از دادگاه منتقل کند؛ رویکردی که از سوی شاکیان به‌عنوان تلاش برای کمرنگ کردن پیگیری عمومی تعبیر شده است.

سونی عقب‌نشینی نمی‌کند

با وجود کارزارهای چند صد هزار نفری و طرح دعاوی حقوقی، سونی نشانه‌ای از عقب‌نشینی از خود نشان نداده است. این شرکت اعلام کرده با وجود «مواضع قوی» گیمرها، برنامه کنار گذاشتن دیسک‌های فیزیکی را هرچند با احتیاط، اما بدون توقف پیش خواهد برد.

سیاست جدید مقابله با آزار مشتریان نیز در همین چارچوب تفسیر می‌شود؛ تلاشی برای مدیریت تبعات اجتماعی تصمیمی بزرگ و محافظت از کارکنان بخش پشتیبانی که این روزها حجم بی‌سابقه‌ای از تماس‌ها، پیام‌ها و شکایت‌های تند را تجربه می‌کنند.

حال باید دید آیا سونی می‌تواند با اتکا به سیاست‌های حمایتی از کارکنان و مسیرهای حقوقی، از شدت خشم جامعه گیمرها بکاهد یا این شکاف میان شرکت و بخشی از وفادارترین مشتریانش عمیق‌تر خواهد شد. آنچه مسلم است، بحث مالکیت دیجیتال در برابر مالکیت فیزیکی، حالا به یکی از جدی‌ترین چالش‌های صنعت بازی تبدیل شده و تصمیم سونی می‌تواند مسیر آینده سایر شرکت‌های بزرگ را نیز تحت تأثیر قرار دهد.