شرکت ال‌جی در بیانیه‌ای رسمی به اتهام‌های مطرح‌شده درباره جاسوسی تلویزیون‌های هوشمند خود واکنش نشان داد و تأکید کرد که این دستگاه‌ها مکالمات کاربران را به‌صورت پیوسته ضبط یا به سرورهای خارجی ارسال نمی‌کنند. این پاسخ در حالی منتشر شده که گزارش‌های پژوهشگران مستقل در هفته‌های اخیر، دوباره نگرانی‌های قدیمی درباره حریم خصوصی تلویزیون‌های متصل را برجسته کرده است.

ماجرا از کجا آغاز شد؟

چند پژوهشگر مستقل اخیراً یافته‌هایی را منتشر کردند که نشان می‌داد برخی مدل‌های تلویزیون هوشمند ال‌جی، داده‌های مربوط به رفتار تماشای کاربران را ثبت و به سرورهایی ناشناس ارسال می‌کنند. این گزارش‌ها به سرعت در رسانه‌ها بازتاب یافت و این شائبه را ایجاد کرد که تلویزیون‌ها فراتر از یک نمایشگر، به ابزاری برای جمع‌آوری داده تبدیل شده‌اند.

در پی این پوشش رسانه‌ای، ال‌جی اعلام کرد که «برخی گزارش‌های اخیر ممکن است به سوءبرداشت‌هایی درباره نحوه عملکرد تلویزیون‌های هوشمند این شرکت دامن زده باشند» و تلاش کرد با ارائه توضیحات فنی، از عملکرد محصولات خود دفاع کند.

پاسخ ال‌جی: ضبط پیوسته در کار نیست

مهم‌ترین بخش پاسخ ال‌جی، رد ادعای شنود دائمی است. به گفته این شرکت، تلویزیون‌های هوشمند ال‌جی «گفت‌وگوهای کاربران را به‌طور پیوسته ضبط یا منتقل نمی‌کنند» و فرآیند تشخیص واژه بیدارباش دستیار صوتی، به‌صورت محلی و روی خود دستگاه پردازش می‌شود و نیازی به ارسال مداوم صدا به فضای ابری ندارد.

ال‌جی همچنین تأکید کرده است که قابلیت‌های حساس از جمله تشخیص خودکار محتوا (ACR)، تشخیص صدا و نمایش تبلیغات مبتنی بر داده، همگی اختیاری هستند و به‌صورت پیش‌فرض فعال نیستند. به گفته شرکت، کاربر می‌تواند در مرحله راه‌اندازی اولیه یا از طریق منوی تنظیمات، این گزینه‌ها را فعال یا غیرفعال کند.

درباره فناوری ACR نیز ال‌جی توضیح داده که این سیستم از «اثر انگشت صوتی» و پردازشگر صوتی داخلی تلویزیون برای شناسایی محتوای در حال پخش استفاده می‌کند و نه از میکروفون یا بلندگوی دستگاه. شرکت ادعا می‌کند که در این فرآیند، هیچ‌یک از موارد زیر جمع‌آوری نمی‌شود: اسکرین‌شات، ضبط صفحه، ویدیوهای ضبط‌شده، صدای ضبط‌شده و سایر فایل‌های صوتی ذخیره‌شده روی تلویزیون.

اما واژه «پیوسته» چرا مهم است؟

نکته‌ای که باعث شده پاسخ ال‌جی برای بسیاری از ناظران قانع‌کننده نباشد، استفاده از قید «پیوسته» است. رسانه تخصصی Gamers Nexus در بررسی خود نشان داده بود که یک دستگاه تلویزیون ال‌جی حتی پس از زمانی که انتظار می‌رفت دستیار هوش مصنوعی دیگر به محیط گوش ندهد، همچنان بخش قابل توجهی از گفت‌وگوهای محیطی را ثبت کرده است.

داخل خبر (468x60)

به عبارت دیگر، منتقدان می‌گویند مسئله فقط «ضبط ۲۴ ساعته» نیست، بلکه این است که مرز میان حالت آماده‌به‌کار، گوش‌دادن برای واژه بیدارباش و ضبط واقعی، برای کاربر به‌روشنی مشخص نیست و ممکن است داده‌های بیشتری از آنچه تصور می‌شود، پردازش یا ارسال شود.

پرسش‌های بی‌پاسخ در بیانیه ال‌جی

با وجود توضیحات فنی، بیانیه ال‌جی به چند پرسش کلیدی پاسخی نداده است:

  • حجم و نوع دقیق داده‌های جمع‌آوری‌شده چقدر است و این داده‌ها تا چه مدت نگهداری می‌شوند؟
  • داده‌ها با کدام شرکت‌ها، شرکای تبلیغاتی یا طرف‌های ثالث به اشتراک گذاشته می‌شوند؟
  • آیا امکان سوءاستفاده بازیگران مخرب از قابلیت‌های ACR یا تشخیص صدا وجود دارد و چه تمهیدات امنیتی برای جلوگیری از آن در نظر گرفته شده است؟
  • چرا تنظیمات حریم خصوصی به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که برای بخش قابل توجهی از کاربران شفاف یا به‌راحتی قابل درک نیستند؟

همین خلأها باعث شده است که از نگاه منتقدان، پاسخ ال‌جی بیشتر یک دفاع محدود و حقوقی به نظر برسد تا یک شفاف‌سازی کامل.

دو روایت متفاوت از یک فناوری

در روایت ال‌جی، موضوع صرفاً به فعال یا غیرفعال بودن چند قابلیت مشخص تقلیل پیدا می‌کند؛ قابلیت‌هایی که کاربر خود آن‌ها را انتخاب می‌کند. اما در روایت منتقدان و پژوهشگران حریم خصوصی، مسئله ابعاد گسترده‌تری دارد و به مدل اقتصادی تلویزیون‌های هوشمند گره خورده است.

امروزه تلویزیون هوشمند دیگر فقط یک صفحه نمایش نیست. این دستگاه به اینترنت متصل است، الگوی تماشای کاربر را تحلیل می‌کند، سلیقه او را حدس می‌زند و در بسیاری از مدل‌های تجاری، همین داده‌ها به یک دارایی ارزشمند برای تبلیغات هدفمند تبدیل می‌شوند. فاصله میان «بهبود تجربه کاربری» و «نظارت داده‌محور» بسیار باریک است و همین موضوع حساسیت‌ها را افزایش داده است.

حریم خصوصی در خانه هوشمند

پرونده ال‌جی تنها یک اختلاف فنی میان یک شرکت و چند پژوهشگر نیست؛ بلکه بخشی از بحثی کلان‌تر درباره جایگاه حریم خصوصی در دستگاه‌های متصل خانگی است. زمانی که تلویزیونی که در اتاق نشیمن قرار دارد، به‌طور دائم به شبکه وصل است و می‌تواند رفتار روزمره اعضای خانواده را به داده تبدیل کند، شفافیت، رضایت آگاهانه و امکان کنترل واقعی برای کاربر به یک ضرورت تبدیل می‌شود، نه یک گزینه تزئینی در منوی تنظیمات.

تا زمانی که شرکت‌ها به‌صورت دقیق اعلام نکنند چه داده‌ای، با چه هدفی، برای چه مدت و با چه کسانی به اشتراک گذاشته می‌شود، اعتماد کاربران به سادگی بازسازی نخواهد شد؛ حتی اگر ضبط «پیوسته» صدا به‌صورت رسمی تکذیب شده باشد.