اپل احتمالاً پس از ۱۸ سال دوباره به بازار سرور بازمی‌گردد، اما این بار نه با محصولی عمومی مانند گذشته، بلکه با سروری تخصصی برای دوران هوش مصنوعی. گزارش اختصاصی وب‌سایت اینفورمیشن حاکی است که غول کوپرتینویی در حال ارزیابی ساخت سرورهای هوش مصنوعی مبتنی بر تراشه‌های سری M8 است؛ سرورهایی که برای مشتریان سازمانی طراحی می‌شوند و هدف اصلی آن‌ها اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به‌صورت درون‌سازمانی و به‌ویژه در مرحله استنتاج (Inference) است.

سرور سازمانی مبتنی بر M8 برای استنتاج هوش مصنوعی

برخلاف آموزش مدل‌های بزرگ که نیازمند کلاسترهای عظیم و پرهزینه است، بسیاری از شرکت‌ها امروز به‌دنبال اجرای مدل‌های آموزش‌دیده روی زیرساخت اختصاصی خود هستند تا داده‌ها، سرعت پاسخ‌گویی و هزینه‌ها را بهتر مدیریت کنند. همین نیاز، اپل را به فکر طراحی سروری انداخته که به سازمان‌ها اجازه دهد مدل‌های هوش مصنوعی را مستقیماً روی سخت‌افزار خود اجرا و خروجی تولید کنند، بدون اتکای کامل به فضای ابری عمومی.

تراشه‌های سری M8 که هنوز معرفی نشده‌اند، قلب این پروژه خواهند بود. اپل قصد دارد از معماری یکپارچه و بهینه‌ی سیلیکون اختصاصی خود برای ارائه کارایی بالا در برابر مصرف انرژی پایین استفاده کند؛ مزیتی که در سال‌های اخیر باعث محبوبیت مک مینی و مک استودیو در میان استارتاپ‌ها و تیم‌های هوش مصنوعی شده است. به گفته منابع مطلع، خریدهای عمده این دو محصول توسط شرکت‌های فعال در حوزه AI در ماه‌های گذشته، یکی از دلایل اصلی توجه اپل به این بازار بوده است.

چرا NVLink Fusion انویدیا مطرح شده است؟

بزرگ‌ترین چالش فنی اپل در مسیر ساخت سرور مقیاس‌پذیر، ارتباط پرسرعت و کم‌تأخیر میان تعداد زیادی تراشه است. اپل هم‌اکنون برای زیرساخت Private Cloud Compute که وظایف سنگین Apple Intelligence را زمانی که توان دستگاه کاربر کافی نیست، در فضای ابری امن پردازش می‌کند، سخت‌افزار سرور اختصاصی تولید می‌کند. اما معماری فعلی این شرکت برای اتصال ده‌ها یا صدها تراشه به یکدیگر با محدودیت‌های جدی از نظر سرعت تبادل داده و هزینه مقیاس‌پذیری روبه‌رو است.

برای حل همین گلوگاه، اپل گفت‌وگوهایی را با انویدیا آغاز کرده است. یکی از گزینه‌های روی میز، فناوری NVLink Fusion است؛ راهکاری که انویدیا به‌عنوان ترکیبی از سخت‌افزار و نرم‌افزار برای تبادل داده با پهنای باند بسیار بالا میان تراشه‌ها توسعه داده است. در صورت توافق، اپل می‌تواند از این بستر برای پیوند دادن پردازنده‌های M8 به یکدیگر و ساخت یک سیستم منسجم و مقیاس‌پذیر استفاده کند. منابع تأکید کرده‌اند که نه توافق با انویدیا نهایی شده و نه حتی تصمیم قطعی برای تولید انبوه این سرورها گرفته شده است.

زمان‌بندی احتمالی ۲۰۲۹ و احتمال توقف پروژه

گزارش اینفورمیشن زمان عرضه احتمالی این سرورها را سال ۲۰۲۹ ذکر کرده، اما هم‌زمان هشدار داده که پروژه در مراحل اولیه ارزیابی قرار دارد و ممکن است پیش از رسیدن به مرحله تولید، به‌طور کامل لغو شود. چنین رویکرد محتاطانه‌ای برای اپل بی‌سابقه نیست؛ این شرکت بارها پروژه‌های سخت‌افزاری بلندمدت را تا زمان اطمینان از مزیت رقابتی و توجیه اقتصادی، در مرحله تحقیق نگه داشته است.

داخل خبر (468x60)

جرقه اولیه این ایده به حدود یک سال پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که جان ترنوس که در آن زمان مسئولیت بخش مهندسی سخت‌افزار اپل را بر عهده داشت، از آغاز بررسی‌ها حمایت کرده بود. به گفته منابع، رشد علاقه شرکت‌های هوش مصنوعی به اکوسیستم اپل – به‌ویژه به‌دلیل بهره‌وری انرژی و یکپارچگی نرم‌افزار و سخت‌افزار – نقش مهمی در قانع کردن مدیران ارشد برای ورود جدی‌تر به این حوزه داشته است.

از Xserve تا امروز؛ بازگشتی متفاوت

اپل سابقه حضور در بازار سرور را دارد، اما آخرین محصول جدی آن در این حوزه، Xserve بود که تولید آن در سال ۲۰۱۱ متوقف شد. در آن زمان، تمرکز اپل به‌طور کامل به سمت دستگاه‌های مصرفی و بعدها خدمات و پوشیدنی‌ها معطوف شد. بازگشت احتمالی کنونی، تفاوت بنیادینی با گذشته دارد: به‌جای رقابت مستقیم با سرورهای عمومی مبتنی بر پردازنده‌های اینتل و ای‌ام‌دی، اپل به‌دنبال خلق دسته‌ای جدید از سرورهای بهینه برای بارهای کاری هوش مصنوعی است؛ جایی که تمایز اصلی نه فقط قدرت خام، بلکه امنیت، حریم خصوصی و بهینه‌سازی برای مدل‌های اختصاصی است.

این استراتژی با رویکرد کلی اپل در حوزه هوش مصنوعی همسو است. در حالی که بسیاری از رقبا به سرورهای ابری عظیم متکی هستند، اپل با معرفی Private Cloud Compute تلاش کرد پردازش ابری را با استانداردهای حریم خصوصی خود هماهنگ کند. سرور M8 می‌تواند حلقه بعدی این زنجیره باشد؛ سروری که سازمان‌ها بتوانند آن را در دیتاسنتر خود مستقر کنند و بدون ارسال داده‌های حساس به خارج از مجموعه، از قابلیت‌های هوش مصنوعی بهره ببرند.

چه چیزی در انتظار بازار است؟

اگر اپل این پروژه را نهایی کند، با طیف جدیدی از رقابت روبه‌رو خواهد شد؛ از انویدیا و ای‌ام‌دی تا اینتل و استارتاپ‌های تراشه‌ساز که همگی برای تصاحب سهمی از بازار پررونق زیرساخت هوش مصنوعی می‌جنگند. همکاری احتمالی اپل و انویدیا نیز از این نظر قابل توجه است، زیرا دو شرکت تا پیش از این در حوزه تراشه‌های گرافیکی و سخت‌افزار حرفه‌ای مسیرهای جداگانه‌ای را دنبال می‌کردند.

در نهایت، سرنوشت این سرور به دو عامل کلیدی بستگی دارد: نخست، توانایی اپل در حل مسئله مقیاس‌پذیری ارتباط میان تراشه‌ای با هزینه رقابتی، و دوم، وجود تقاضای پایدار سازمانی برای سرورهای استنتاج درون‌سازمانی. تا سال ۲۰۲۹ زمان زیادی باقی مانده و چشم‌انداز فناوری هوش مصنوعی می‌تواند به‌سرعت تغییر کند، اما حتی بررسی جدی چنین محصولی نشان می‌دهد که اپل دیگر هوش مصنوعی را صرفاً یک قابلیت نرم‌افزاری روی آیفون و مک نمی‌بیند، بلکه آن را به‌عنوان یک فرصت زیرساختی و سازمانی نیز دنبال می‌کند.