رگولاتور حمایت از مصرف‌کننده در هند بررسی‌های خود درباره اپل را به سطحی عمیق‌تر ارتقا داده است. موضوع اصلی، ادعاهایی است مبنی بر اینکه به‌روزرسانی iOS 18 به نمایشگر و عملکرد آیفون‌ها آسیب زده و کاربران را به پرداخت هزینه‌های سنگین تعمیر وادار کرده، در حالی که اپل تعمیرات ناشی از نقص نرم‌افزاری را تحت پوشش گارانتی قرار نمی‌دهد.

به گزارش رویترز، اداره مرکزی حمایت از مصرف‌کننده هند (CCPA) این پرونده را به مرحله «بررسی تفصیلی» ارجاع داده؛ عبارتی حقوقی که به گفته مقام‌های هندی نشان می‌دهد پاسخ‌ها و دفاعیات اولیه اپل برای رفع نگرانی ناظران کافی نبوده و پرونده وارد فاز جدی‌تری شده است.

از شکایت فنی تا چالش حقوقی؛ گسترش دامنه پرونده

ماجرا از سال گذشته آغاز شد؛ زمانی که CCPA اعلام کرد ده‌ها شکایت از کاربران هندی دریافت کرده است. در این شکایت‌ها آمده بود که انتشار iOS 18 در اواخر سال ۲۰۲۴ باعث بروز اختلال در نمایشگر، میکروفون و برخی عملکردهای دیگر آیفون شده است. کاربران مدعی بودند پس از نصب این به‌روزرسانی، ناچار به مراجعه به مراکز خدمات و پرداخت هزینه تعمیر شده‌اند، زیرا اپل اعلام کرده نرم‌افزار مشمول گارانتی نیست.

رگولاتور هندی در نامه رسمی خود به اپل، این موضوع را مصداق «نقض‌های ادعایی حقوق مصرف‌کننده» عنوان کرده است. مقام‌های این نهاد تأکید دارند که پرونده صرفاً به چند شکایت پراکنده محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند به یک الگوی حقوقی جدید در نظام حمایت از مصرف‌کننده هند تبدیل شود.

اهمیت این پرونده زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم هند هم‌اکنون یکی از استراتژیک‌ترین بازارها برای اپل محسوب می‌شود؛ شرکتی که در سال‌های اخیر تولید آیفون در هند را به‌طور چشمگیری افزایش داده و سهم بازار خود را در این کشور پرجمعیت بالا برده است، اما همزمان با فشارهای فزاینده ضدانحصار و نظارت‌های دولتی نیز روبه‌روست.

پاسخ اپل: گارانتی نرم‌افزار نداریم، مشکلی هم شناسایی نکردیم

اپل در نامه و بیانیه‌های ارسالی به نهاد هندی، تمام اتهام‌ها را رد کرده است. این شرکت اعلام کرده که در هند هیچ مشکل ایمنی یا نقص سیستمی فراگیر مرتبط با iOS 18 شناسایی نکرده و این نسخه با انجام آزمایش‌های سخت‌گیرانه و گسترده منتشر شده است.

نقطه کانونی دفاع اپل، بندهای قرارداد گارانتی است. در قراردادهای نرم‌افزاری اپل تصریح شده که نرم‌افزار «بدون هیچ‌گونه گارانتی» ارائه می‌شود و در صورت بروز نقص ناشی از نرم‌افزار، مسئولیت و هزینه تعمیر بر عهده کاربر خواهد بود. گارانتی محدود جهانی اپل نیز تنها سخت‌افزار را پوشش می‌دهد و شامل نرم‌افزار نمی‌شود.

اپل در پاسخ خود تأکید کرده که این رویه غیرعادی یا منحصر به این شرکت نیست و بسیاری از غول‌های فناوری از جمله سامسونگ و سونی نیز ساختار مشابهی در قراردادهای خود دارند. این شرکت همچنین استدلال کرده که کاربران پیش از نصب به‌روزرسانی از این شرایط مطلع می‌شوند و اگر قرار باشد هر مشکل نرم‌افزاری به‌عنوان نقض گارانتی تلقی شود، عملاً هر ارائه‌دهنده نرم‌افزار باید به بیمه‌گر تمام ریسک‌های فنی تبدیل شود که با منطق صنعت سازگار نیست.

داخل خبر (468x60)

به ادعای اپل، پرونده CCPA تنها بر پایه حدود ۷۵ شکایت شکل گرفته و این شرکت می‌گوید تا سال ۲۰۲۶ تنها حدود ۱۱ درصد از آیفون‌های فعال هنوز از iOS 18 استفاده می‌کردند؛ آماری که به زعم اپل، گستردگی ادعای آسیب فراگیر را زیر سؤال می‌برد. با این حال، اپل اعلام کرده که برای شفاف‌سازی درباره بازخورد مشتریان، به همکاری با مقامات هندی ادامه خواهد داد.

هزینه ۲۹۱ دلاری تعمیر نمایشگر؛ محور اختلاف

در مقابل، CCPA معتقد است اپل حقوق مصرف‌کنندگان را نقض کرده است. از نگاه این نهاد، موضوع فراتر از یک نقص فنی ساده است؛ مسئله اصلی هزینه‌ای است که به کاربران تحمیل شده است.

طبق اسناد موجود در پرونده، هزینه تعمیر یا تعویض نمایشگر آیفون ۱۵ در هند حدود ۲۷ هزار و ۹۰۰ روپیه، معادل ۲۹۱ دلار برآورد شده است؛ مبلغی که بیش از یک‌سوم قیمت خرده‌فروشی این دستگاه را تشکیل می‌دهد. CCPA در مکاتبه خود با اپل نوشته است که دریافت چنین هزینه‌ای از مصرف‌کنندگان برای مشکلاتی که ریشه در «سهل‌انگاری شرکت» دارد، با اصل تجارت منصفانه و حمایت از حقوق مصرف‌کننده سازگاری ندارد.

کرتی مهاآپاترا، وکیل متخصص حقوق مصرف‌کننده در دهلی‌نو، در تحلیل این پرونده گفته است قانون هند به بازرسان CCPA اجازه می‌دهد پیش از صدور گزارش نهایی، اسناد و مدارک تکمیلی را از شرکت مطالبه کرده و جلسات استماع برگزار کنند. به گفته او، اگر بندهای قراردادی و شرایط گارانتی به‌عنوان بخشی از «رفتار ناعادلانه ادعایی» شناخته شوند، رگولاتور می‌تواند اپل را ملزم کند اطلاعات دقیق‌تر و شفاف‌تری درباره محدودیت‌های گارانتی و ریسک‌های به‌روزرسانی در اختیار مشتریان قرار دهد.

هند؛ بازاری بزرگ با ریسک حقوقی بزرگ‌تر

تشدید تحقیقات در هند می‌تواند پیامدهای فراتر از یک بازار داشته باشد. هند نه‌تنها به‌عنوان بازار مصرف، بلکه به‌عنوان قطب جدید تولید آیفون برای اپل اهمیت راهبردی پیدا کرده است. هرگونه حکم علیه اپل مبنی بر بازپرداخت هزینه به کاربران، پرداخت جریمه یا تغییر در شرایط گارانتی می‌تواند به یک سابقه حقوقی برای سایر کشورها نیز تبدیل شود.

پرسش کلیدی که اکنون مقابل رگولاتور و اپل قرار دارد این است: آیا یک به‌روزرسانی نرم‌افزاری که کاربران آن را عامل خرابی سخت‌افزار می‌دانند، می‌تواند شرکتی به بزرگی اپل را وادار کند تا یکی از استانداردترین بندهای گارانتی خود را در یکی از مهم‌ترین بازارهای جهان بازنویسی کند؟

پاسخ این سؤال هنوز مشخص نیست و به نتیجه بررسی تفصیلی CCPA بستگی دارد. اما آنچه قطعی است، این است که پرونده iOS 18 در هند دیگر یک اختلاف ساده بر سر چند شکایت فنی نیست، بلکه به آزمونی برای تعریف مرز مسئولیت نرم‌افزار، حقوق مصرف‌کننده و تعهدات غول‌های فناوری تبدیل شده است.