چهار ایالت آمریکا در اقدامی بی‌سابقه، پرونده‌ای حقوقی عظیم علیه شرکت متا (شرکت مادر فیسبوک و اینستاگرام) به جریان انداخته‌اند. ایالت‌های کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی در دادگاه فدرال واقع در اوکلند کالیفرنیا، متا را به فریب افکار عمومی و ایجاد آسیب‌های جدی به سلامت روان کودکان و نوجوانان متهم کرده و خواستار جبران خسارتی به ارزش ۱.۴ تریلیون دلار شده‌اند.

اتهام اصلی: طراحی عامدانه اعتیاد

راب بونتا، دادستان کل کالیفرنیا، در بیانیه‌ای تند اعلام کرد که متا با هدف حداکثرسازی سود، پلتفرم‌های فیسبوک و اینستاگرام را با ویژگی‌هایی طراحی کرده که کودکان و نوجوانان را به شدت معتاد می‌کند. به گفته وی، این شرکت در حالی که از خطرات این ویژگی‌ها آگاه بوده، افکار عمومی را درباره شدت این مشکلات فریب داده است.

شاکیان در این پرونده ادعا می‌کنند که الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی متا به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که کاربران جوان را در چرخه‌ای اعتیادآور گرفتار کنند و پیامدهای منفی قابل توجهی بر سلامت روحی و جسمی آن‌ها بر جای بگذارند.

دفاع متا و واکنش منتقدان

متا در واکنش به این اتهامات اعلام کرده که ابزارهای متعددی برای نظارت والدین و محدودیت زمانی روزانه برای کاربران ایجاد کرده و همچنین ارسال پیام‌های مستقیم بزرگسالان به نوجوانان را محدود ساخته است. با این حال، منتقدان و شاکیان معتقدند این اقدامات صرفاً جنبه نمایشی دارند و نتوانسته‌اند مانع از کاربری اعتیادآور پلتفرم‌ها توسط نوجوانان شوند.

تشابه با پرونده‌های تاریخی صنعت تنباکو

تحلیل‌گران حقوقی این پرونده را با موج کلان شکایات علیه صنعت تنباکو در دهه ۱۹۹۰ میلادی مقایسه می‌کنند. در آن دوره نیز شرکت‌های بزرگ تنباکو متهم به فریب افکار عمومی و آسیب‌رسانی به سلامت شهروندان شدند و در نهایت ملزم به پرداخت مبالغ هنگفتی غرامت شدند. اگر دادگاه به نفع شاکیان رأی دهد، پرونده متا می‌تواند نقطه عطفی در نحوه مسئول‌پذیری شرکت‌های فناوری بزرگ در قبال کاربران خود باشد.

چالش‌های مالی متا در بحبوحه رقابت هوش مصنوعی

این پرونده در زمانی حساس برای متا مطرح شده است. این شرکت هم‌اکنون در رقابتی فشرده با رقبایی مانند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک در حوزه هوش مصنوعی قرار دارد و تمرکز و منابع مالی خود را صرف توسعه فناوری‌های نوین کرده است. جریمه‌های سنگین ناشی از این پرونده می‌تواند فشار مالی قابل توجهی بر متا ایجاد کرده و برنامه‌های توسعه‌ای این شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.

سابقه محکومیت‌های پیشین متا

متا پیش از این نیز در پرونده‌های مشابه با محکومیت‌هایی مواجه شده است. از جمله مهم‌ترین آن‌ها، جریمه ۵۶۷ میلیون دلاری ایالت نیومکزیکو به دلیل اتهام ایجاد مزاحمت عمومی بود. این سابقه نشان‌دهنده الگویی مداوم در رفتار متا و تلاش‌های مکرر نهادهای قانونی برای مقابله با آن است.

دادگاه فدرال اوکلند در روزهای آینده رسماً به بررسی این پرونده خواهد پرداخت و تصمیم نهایی آن می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای کل صنعت شبکه‌های اجتماعی و نحوه تعامل شرکت‌های فناوری با کاربران خود به همراه داشته باشد.