فضای ابری زندگی دیجیتال ما را متحول کرده است. دیگر لازم نیست نگران از‌دست‌رفتن فایل‌ها بر اثر خرابی هارد دیسک یا گم‌شدن گوشی باشیم؛ کافی است یک اتصال اینترنت داشته باشیم و فایل‌هایمان از هر جای دنیا در دسترس خواهند بود. سرویس‌هایی مانند گوگل درایو، دراپ‌باکس و آی‌کلاد با فضای رایگان و پولی خود، میلیاردها کاربر را به خود جذاب کرده‌اند.

اما این راحتی یک طرف دیگر هم دارد. هر فایلی که در فضای ابری آپلود می‌شود، عملاً در اختیار شرکت ارائه‌دهنده خدمت قرار می‌گیرد. حتی معروف‌ترین سرویس‌ها هم از حملات سایبری و نشت اطلاعات مصون نیستند. در سال ۲۰۱۴، عکس‌های خصوصی چندین سلبریتی هالیوود ازطریق آی‌کلاد لو رفت و نشان داد که هیچ سرویس ابری صددرصد امن نیست. به همین دلیل، برخی فایل‌ها را باید با دقت بیشتری مدیریت کرد.

۱. تصاویر و ویدیوهای خصوصی

عکس‌ها و فیلم‌های شخصی که قصد اشتراک‌گذاری عمومی آن‌ها را ندارید، حساس‌ترین دسته فایل‌ها هستند. درصورت هک شدن حساب کاربری، این محتوا می‌تواند برای اخاذی، انتشار عمومی یا سوءاستفاده‌های دیگر به کار گرفته شود. یک نکته مهم: حتی پس از حذف فایل از فضای ابری، تا زمان بازنویسی کامل فضای دیسک سرور، امکان بازیابی آن وجود دارد. بنابراین برای محتوای واقعاً خصوصی، بهتر است از ذخیره‌سازی محلی یا درایوهای رمزنگاری‌شده استفاده کنید.

۲. مدارک هویتی و اسناد رسمی

اسکن کارت ملی، شناسنامه، گواهینامه، پاسپورت و کارت پایان خدمت از جمله فایل‌هایی هستند که بسیاری برای دسترسی سریع در گوگل درایو یا آی‌کلاد نگهداری می‌کنند. اما اگر حساب شما هک شود، این اسناد می‌توانند ابزاری برای کلاهبرداری هویتی باشند. سودجویان با داشتن اطلاعات هویتی شما می‌توانند حساب بانکی جعلی باز کنند، وام اینترنتی بگیرند یا حتی با پاسخ به سؤالات امنیتی رایج مانند «نام مدرسه» یا «شهر محل تولد»، به حساب‌های دیگر شما نیز دسترسی پیدا کنند.

۳. اطلاعات مالی و بانکی

شماره کارت بانکی، رمز دوم، CVV2، اظهارنامه مالیاتی و مدارک مرتبط با وام‌ها و تسهیلات مالی نباید در فضای ابری ذخیره شوند. این کار دقیقاً مثل سپردن کلید حساب بانکی به یک غریبه است. حتی اگر مستقیماً پولی از حساب شما سرقت نشود، پیگیری و مسدودسازی کارت‌های آلوده فرآیندی زمان‌بر و پرهزینه خواهد بود.

۴. رمزهای عبور و اطلاعات ورود

برخی کاربران برای فراموش نکردن رمزها، آن‌ها را در فایل‌های اکسل یا ورد می‌نویسند و سپس همان فایل را در فضای ابری آپلود می‌کنند. اگر این فایل به دست هکرها بیفتد، تقریباً همه حساب‌های آنلاین شما از ایمیل و شبکه‌های اجتماعی گرفته تا حساب‌های بانکی و اپلیکیشن‌ها در معرض خطر قرار می‌گیرند. استفاده از اپلیکیشن‌های مدیریت رمزعبور محلی یا رمزنگاری‌شده، جایگزینی ایمن‌تر برای این روش است.

۵. آثار و ایده‌های منتشرنشده

اگر روی کتاب، فیلم‌نامه، طرح تجاری یا هر نوع اثر فکری دیگری کار می‌کنید که هنوز به مرحله انتشار نرسیده، نسخه اصلی آن را صرفاً در فضای ابری نگذارید. نشت زودهنگام یک ایده می‌تواند منجر به سرقت آن شود و اثبات مالکیت فکری در چنین شرایطی کاری بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.

راهکار جایگزین: قانون ۳-۲-۱

برای فایل‌های حساس، روش مطمئن‌تری وجود دارد. طبق قانون معروف ۳-۲-۱ در پشتیبان‌گیری، باید حداقل سه نسخه از هر فایل مهم در دو نوع محل ذخیره‌سازی متفاوت نگهداری شود و یکی از آن‌ها خارج از محل اصلی باشد. مثلاً یک نسخه روی هارد کامپیوتر، یک نسخه روی هارد اکسترنال و نسخه سوم در یک مکان فیزیکی جداگانه.

اگر مجبورید فایل‌های حساس را در فضای ابری هم نگه دارید، حتماً پیش از آپلود آن‌ها را با ابزارهایی مانند VeraCrypt یا Cryptomator رمزنگاری کنید. با این کار حتی در صورت لو رفتن حساب شما، محتوای رمزنگاری‌شده بدون کلید خصوصی قابل خواندن نخواهد بود.