از اواسط سال ۱۴۰۴ تاکنون، صنعت مخابرات ایران با چالشی جدی و فزاینده دست‌وپنجه نرم می‌کند: کمبود باتری‌های پشتیبان برای سایت‌های شبکه موبایل و بی‌سیم ثابت. این باتری‌ها که نقش حیاتی در تأمین برق اضطراری سایت‌های ارتباطی در هنگام قطعی برق ایفا می‌کنند، به دلایل متعددی از جمله آسیب‌های ناشی از جنگ و اختلالات حمل‌ونقل بین‌المللی، به‌سختی قابل تأمین هستند.

وابستگی حیاتی شبکه به باتری‌های پشتیبان

طبق استانداردهای موجود، سایت‌های شبکه موبایل و بی‌سیم ثابت موظف‌اند حداقل ۲ ساعت برق مورد نیاز خود را از طریق باتری‌های پشتیبان تأمین کنند. حسین ریاضی، رئیس هیئت‌مدیره سندیکای صنعت مخابرات ایران، با اشاره به این الزام تأکید کرده است که در صورت عدم تأمین این زمان پشتیبانی، مسئولیت آن به‌طور مستقیم بر عهده اپراتورها خواهد بود.

تأمین باتری اپراتورها

آسیب تولیدکنندگان داخلی در پی جنگ

یکی از مهم‌ترین عوامل تشدید این بحران، خسارات وارده به برخی کارخانه‌های باتری‌سازی داخلی در جریان جنگ اخیر است. این آسیب‌ها ظرفیت تولید داخلی باتری‌های پشتیبان را به‌طور چشمگیری کاهش داده و فشار مضاعفی بر تأمین تجهیزات وارداتی وارد کرده است.

اختلال در مسیرهای واردات

مشکلات واردات، بُعد دیگری از این بحران را شکل داده است. باتری‌های پشتیبان به دلیل وزن بالا قابلیت حمل هوایی ندارند و عملاً فقط از طریق کشتیرانی قابل جابه‌جایی هستند. با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از تأمین‌کنندگان اصلی قطعات باتری در کشور چین مستقر هستند، اختلالات اخیر در مسیرهای حمل‌ونقل دریایی، به‌ویژه مشکلات مرتبط با تردد کشتی‌ها، فرآیند واردات را با تأخیرهای طولانی مواجه کرده است.

کمبود باتری اپراتورهای مخابراتی

چرا نمی‌توان انبار ذخیره ایجاد کرد؟

شاید این سؤال مطرح شود که چرا اپراتورها از قبل باتری‌های مورد نیازشان را انبار نمی‌کنند؟ پاسخ ریاضی به این پرسش روشن‌کننده است: باتری‌ها برخلاف سایر تجهیزات الکترونیکی، اقلامی نیستند که بتوان برای مدت طولانی در انبار نگهداری کرد. این باتری‌ها برای حفظ کیفیت و عملکرد مطلوب، به فرآیند شارژ و دشارژ منظم نیاز دارند و نگهداری بدون استفاده برای مدت زمان طولانی می‌تواند به‌طور جدی به ساختار داخلی و ظرفیت ذخیره‌سازی آن‌ها آسیب برساند.

به همین دلیل، تأمین باتری معمولاً در مراحل پایانی قراردادهای خرید تجهیزات انجام می‌شود تا از آماده‌بودن باتری‌ها در زمان استفاده اطمینان حاصل شود. این ویژگی ذاتی باتری‌ها، مدیریت بحران کمبود را به مراتب پیچیده‌تر می‌کند.

نتیجه‌گیری: نیاز به راهکارهای ساختاری

با وجود تمام این چالش‌ها، ریاضی خاطرنشان کرده که به نظر می‌رسد تعداد قطعی سایت‌های ارتباطی نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. این بهبود نسبی می‌تواند ناشی از هوشیاری بیشتر برخی اپراتورها در مدیریت تأمین باتری و همچنین کاهش نسبی قطعی برق در برخی مناطق باشد.

با این حال، کارشناسان بر این باورند که رفع پایدار این بحران نیازمند تقویت تولیدات داخلی، ایجاد مسیرهای جایگزین واردات و اصلاح سیاست‌های ذخیره‌سازی و مدیریت باتری در سطح صنعت مخابرات کشور است. بدون توجه جدی به این زیرساخت حیاتی، پایداری شبکه ارتباطی در برابر نوسانات انرژی همچنان در معرض تهدید خواهد بود.