ماجرای زود تمام شدن بسته‌های اینترنت و اتهام «حجم‌خواری» اپراتورها بار دیگر به یکی از داغ‌ترین موضوعات حوزه ارتباطات تبدیل شده است. در حالی که بسیاری از کاربران از کاهش غیرعادی حجم بسته‌های خود گلایه دارند، رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از پیگیری ویژه این موضوع با دستور مستقیم وزیر ارتباطات خبر داد و به اپراتورها هشدار داد در صورت اثبات تخلف، با برخوردی بسیار شدید مواجه خواهند شد.

ماجرای حجم‌خواری از کجا آغاز شد؟

در هفته‌های اخیر موج تازه‌ای از شکایت‌ها درباره مصرف سریع‌تر از حد انتظار بسته‌های اینترنت همراه در شبکه‌های اجتماعی و سامانه‌های گزارش مردمی شکل گرفته است. کاربران می‌گویند بسته‌هایی که پیش‌تر برای یک ماه کفایت می‌کرد، حالا در مدت کوتاه‌تری به پایان می‌رسد و این شائبه را ایجاد کرده که آیا اپراتورها حجم اینترنت را کمتر از مقدار فروخته‌شده محاسبه می‌کنند یا خیر.

این نگرانی‌ها آن‌قدر فراگیر شد که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را به واکنش واداشت. سامانه‌های نظارتی رگولاتوری و سامانه ۱۹۵ نیز به گفته مسئولان، پیش از این گزارش‌های متعددی در همین زمینه دریافت کرده بودند و حالا بررسی‌ها با جدیت بیشتری دنبال می‌شود.

واکنش رگولاتوری در حاشیه الکامپ ۲۹

حمید فتاحی، رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و معاون وزیر ارتباطات، در حاشیه نمایشگاه الکامپ ۲۹ در گفت‌وگو با زومیت به این ابهامات پاسخ داد. او تأکید کرد موضوع حجم‌خواری با دستور صریح وزیر ارتباطات در دستور کار ویژه رگولاتوری قرار گرفته است.

فتاحی در این باره گفت: «وزیر محترم ارتباطات دستور صریح دادند و ما را ملزم کردند که این موضوع را بررسی کنیم. البته قبل از این هم سامانه‌های نظارتی و سامانه‌های گزارش مردمی ما گزارش‌ها و شکایت‌هایی را بابت این موضوع از سمت کاربران دریافت می‌کردیم.»

به گفته او، رصد مصرف بسته‌های اینترنتی وظیفه ذاتی سازمان تنظیم مقررات است و این سازمان از گذشته نیز با ابزارهای نظارتی خود این شاخص را پایش می‌کرده، اما اکنون با تأکید وزیر، بررسی‌ها فشرده‌تر و دقیق‌تر شده است.

پاسخ سه اپراتور اصلی چه بود؟

معاون وزیر ارتباطات اعلام کرد هر سه اپراتور بزرگ کشور یعنی همراه اول، ایرانسل و رایتل در این زمینه پاسخگو بوده‌اند و جزئیات فنی مربوط به محاسبه حجم و مصرف مشترکان را به وزارت ارتباطات ارائه کرده‌اند.

فتاحی افزود: «هر سه اپراتور جزئیات را گزارش کردند، به خبرنگاران اطلاع‌رسانی کردند و ما هم گزارشی را به‌صورت خاص راجع به این موضوع منتشر کردیم.» او تصریح کرد که بر اساس بررسی‌های انجام‌شده تا این لحظه، تخلف اپراتورها در زمینه حجم‌خواری محرز نشده است و گزارش منتشرشده رگولاتوری نیز همین موضوع را نشان می‌دهد.

با این حال، او تأکید کرد که این به معنای پایان نظارت نیست و پایش‌ها همچنان ادامه خواهد داشت تا اگر انحرافی از الگوی استاندارد مصرف مشاهده شد، بی‌درنگ پیگیری شود.

داخل خبر (468x60)

کاربران چگونه مصرف واقعی خود را بسنجند؟

رئیس رگولاتوری درباره احساس کاربران مبنی بر افزایش مصرف اینترنت توضیح داد که عوامل متعددی می‌تواند باعث رشد مصرف شود؛ از جمله افزایش کیفیت ویدیوها، به‌روزرسانی خودکار اپلیکیشن‌ها در پس‌زمینه، فعال بودن هات‌اسپات، یا تغییر الگوی استفاده از شبکه‌های اجتماعی و سرویس‌های ویدیویی.

او به کاربران توصیه کرد برای اطمینان از میزان مصرف، از روش‌های قابل استناد و آموزش‌های معتبر موجود در فضای مجازی استفاده کنند و صرفاً به برداشت ذهنی اکتفا نکنند. در عین حال اگر مشترکی پس از بررسی دقیق همچنان احساس کرد مصرف او غیرعادی است، می‌تواند موضوع را از مسیرهای رسمی پیگیری کند.

  • بررسی میزان مصرف از طریق تنظیمات گوشی در بخش Data Usage
  • استفاده از پنل کاربری اپراتورها برای مشاهده جزئیات مصرف روزانه و ساعتی
  • غیرفعال کردن به‌روزرسانی خودکار و همگام‌سازی پس‌زمینه اپلیکیشن‌ها
  • ثبت شکایت در سامانه ۱۹۵ به عنوان درگاه رسمی رسیدگی به شکایات حوزه ارتباطات

فتاحی گفت: «سامانه ۱۹۵ ما و سامانه‌های نظارتی در دسترس هستند که اگر کاربری احساس می‌کند افزایش مصرفی برایش اتفاق افتاده گزارش دهد. رسیدگی به موضوع مصرف اینترنت کاربران وظیفه ذاتی ما در رگولاتوری است و از این موضوع کوتاه نمی‌آییم.»

برخورد بسیار شدید در انتظار متخلفان احتمالی

مهم‌ترین بخش اظهارات معاون وزیر، هشدار صریح به اپراتورها بود. او در پاسخ به پرسشی درباره جریمه‌های احتمالی در صورت اثبات حجم‌خواری تأکید کرد که برخوردها بسیار شدید و سخت‌گیرانه خواهد بود.

فتاحی تصریح کرد: «اپراتورها می‌دانند که اگر خدایی نکرده جایی ثابت شود که تخلفی در این زمینه صورت گرفته و حجم‌خواری اتفاق افتاده، برخوردها در این زمینه بسیار شدید و سخت‌گیرانه خواهد بود. من مطمئن هستم که خود اپراتورهای ارتباطی هم چنین ریسکی نمی‌کنند که وارد این فضا شوند.»

این موضع‌گیری نشان می‌دهد رگولاتوری قصد دارد با اتکا به سامانه‌های اندازه‌گیری مستقل، گزارش‌های مردمی و داده‌های فنی اپراتورها، شفافیت بیشتری در نحوه محاسبه حجم ایجاد کند و اعتماد عمومی را که در پی نارضایتی‌های اخیر خدشه‌دار شده، بازسازی کند.

چه انتظاری باید داشت؟

با توجه به دستور وزیر ارتباطات و تأکید رگولاتوری بر تداوم نظارت، انتظار می‌رود در هفته‌های آینده گزارش‌های تکمیلی‌تری درباره نتایج بررسی‌های فنی منتشر شود. در همین حال، کاربران می‌توانند با رصد دقیق مصرف و ثبت شکایت از طریق سامانه ۱۹۵، به تکمیل پازل نظارتی کمک کنند.

موضوع حجم‌خواری اگرچه تاکنون از نظر حقوقی اثبات نشده، اما به دلیل اثر مستقیم آن بر هزینه‌های روزمره میلیون‌ها مشترک، به آزمونی مهم برای شفافیت و پاسخگویی اپراتورها و نهاد ناظر تبدیل شده است؛ آزمونی که نتیجه آن می‌تواند بر میزان اعتماد مردم به اکوسیستم ارتباطی کشور تأثیر مستقیم بگذارد.