اجرای طرح عرضه رایگان گاز طبیعی فشرده (CNG) در جایگاه‌های سراسر کشور، به گفته فعالان این حوزه، تأثیر ملموسی بر کاهش ناترازی بنزین داشته است. رئیس انجمن صنفی CNG ایران اعلام کرد که اقدام داوطلبانه جایگاه‌داران در یک ماه گذشته توانسته روزانه بین ۲ تا ۳ میلیون لیتر از کسری بنزین را جبران کند.

اجرای داوطلبانه در هزار جایگاه

احسان جان‌محمدی، رئیس انجمن صنف CNG کشور، با تشریح اقدامات انجام‌شده برای جلب حمایت سیاست‌گذاران و افزایش سهم این سوخت پاک در سبد انرژی، گفت: حدود یک ماه پیش و با ابتکار جایگاه‌داران و بهره‌برداران این بخش، نزدیک به هزار جایگاه CNG در سراسر کشور به صورت داوطلبانه تصمیم گرفتند سوخت را به طور کاملا رایگان در اختیار دارندگان خودروهای دوگانه‌سوز قرار دهند.

به گفته او، این حرکت با هدف نمایش ظرفیت مغفول مانده CNG در مدیریت مصرف بنزین و کاهش فشار بر شبکه پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی انجام شد و بدون حمایت مستقیم دولتی کلید خورد.

کاهش ۲ تا ۳ میلیون لیتری کسری روزانه بنزین

بر اساس آمار ثبت‌شده در طول یک ماه اجرای طرح، عرضه رایگان CNG موفق شده روزانه ۲ تا ۳ میلیون لیتر از ناترازی بنزین بکاهد. جان‌محمدی تأکید کرد در صورت استمرار و گسترش این اقدام، میزان صرفه‌جویی در مصرف بنزین و نرخ کاهش کسری سوخت مایع می‌تواند به شکل چشمگیری افزایش یابد.

این در حالی است که کشور در ماه‌های اخیر با ناترازی گسترده بنزین مواجه بوده و میانگین مصرف روزانه بارها از مرزهای پیش‌بینی‌شده فراتر رفته است. استفاده بیشتر از ظرفیت خالی جایگاه‌های CNG می‌تواند بخشی از این فشار را بدون نیاز به واردات یا افزایش تولید، مهار کند.

شکاف قیمتی کم، مانع استقبال کامل

رئیس انجمن صنفی CNG با وجود نتایج مثبت طرح، یادآور شد که شکاف قیمتی فعلی میان CNG و بنزین به اندازه‌ای نیست که حتی عرضه رایگان بتواند همه مالکان خودروهای دوگانه‌سوز را به استفاده مستمر از گاز ترغیب کند. به گفته او، بسیاری از دارندگان این خودروها همچنان به دلیل مسائل فنی، دسترسی یا عادت، بنزین را ترجیح می‌دهند.

داخل خبر (468x60)

جان‌محمدی افزود: «اگر هدف، پررنگ‌تر شدن نقش خودروهای گازسوز در مهار مصرف بی‌رویه بنزین است، تدوین بسته‌های تشویقی اثربخش و مشوق‌های اقتصادی جذاب‌تر برای رانندگان و تقویت انگیزه استفاده از CNG در سبد سوخت ملی اجتناب‌ناپذیر است.»

او پیشنهاد کرد مشوق‌هایی مانند سهمیه تشویقی، تخفیف در معاینه فنی، حمایت از تعمیر و نگهداری مخازن و همچنین فرهنگ‌سازی گسترده‌تر می‌تواند در کنار قیمت‌گذاری هوشمند، تقاضا برای CNG را پایدار کند.

سهم کمتر از ۱.۵ درصدی جایگاه‌های CNG از گاز کشور

در پاسخ به نگرانی‌ها درباره تأمین پایدار گاز جایگاه‌ها در فصل سرد سال، جان‌محمدی تأکید کرد کل مصرف شبکه جایگاه‌های CNG در کشور کمتر از ۱.۵ درصد از مجموع گاز تولیدی ایران را تشکیل می‌دهد. بنابراین حتی اگر در زمستان و در سناریوی اوج مصرف، تقاضا برای CNG دو برابر شود، سهم این بخش در مقایسه با ارقام کلان تولید و مصرف گاز کشور بسیار ناچیز و کاملا قابل مدیریت خواهد بود.

این توضیح در شرایطی مطرح می‌شود که هر سال با نزدیک شدن به فصل سرما، بحث اولویت‌بندی مصرف گاز خانگی و صنایع و احتمال محدودیت برای جایگاه‌های CNG مطرح می‌شود. به گفته رئیس انجمن، جایگاه‌های گاز خودرویی به دلیل سهم اندک، نباید در فهرست نخست محدودیت‌ها قرار گیرند.

ضرورت بازنگری در سیاست‌های سوخت

کارشناسان انرژی معتقدند ظرفیت نصب‌شده CNG در کشور بسیار فراتر از میزان بهره‌برداری فعلی است و هزاران جایگاه و میلیون‌ها خودروی دوگانه‌سوز با ظرفیت خالی فعالیت می‌کنند. طرح اخیر نشان داد که حتی یک مشوق مقطعی مانند عرضه رایگان می‌تواند الگوی مصرف را تا حدی تغییر دهد.

با این حال، برای تبدیل این تجربه کوتاه‌مدت به یک راهکار پایدار، نیاز به سیاست‌گذاری یکپارچه در حوزه قیمت‌گذاری نسبی سوخت‌ها، نوسازی ناوگان دوگانه‌سوز، استانداردسازی مخازن و افزایش اطمینان رانندگان از ایمنی و دسترسی آسان وجود دارد.