غولهای فناوری هر سال هزاران پتنت در حوزههایی مانند الگوریتمهای پیشرفته، ریزتراشهها و هوش مصنوعی به ثبت میرسانند، اما در میان این پروندههای جدی، برخی اختراعات چنان عجیب و غیرمنتظره هستند که تعجب ناظران را برمیانگیزند. بررسی بایگانی اداره ثبت اختراع و علائم تجاری ایالات متحده (USPTO) نشان میدهد شرکتهایی مانند اپل، آمازون، آیبیام، سونی و مایکروسافت چگونه حتی برای ایدههای بهظاهر پیشپاافتاده یا مفاهیم حساس اخلاقی، به دنبال مالکیت قانونی بودهاند.
این پتنتها اگرچه در بسیاری موارد هرگز به محصول نهایی تبدیل نشدهاند، اما رویکرد دفاعی و وسواسآمیز شرکتها در حفاظت از برند، تجربه کاربری و دادهها را بهخوبی نشان میدهند و جنبهای سرگرمکننده و در عین حال تأملبرانگیز به دنیای فناوری مصرفکننده میبخشند.
کیسه کاغذی اپل با ۶۰ درصد مواد بازیافتی
یکی از بحثبرانگیزترین پروندهها به اپل در سال ۲۰۱۶ بازمیگردد؛ زمانی که این شرکت برای یک کیسه کاغذی پتنت دریافت کرد. بر اساس اسناد، این کیسه با ۶۰ درصد محتوای بازیافتی و طراحی ویژه برای استحکام بیشتر تولید شده بود.
اپل هدف از این طراحی را همراستا کردن تعهدات زیستمحیطی با حفظ تجربه خرید لوکس و متمایز خود در اپل استورها عنوان کرده بود. با این حال، برای بسیاری از ناظران، ثبت پتنت برای محصولی به سادگی یک کیسه کاغذی، اغراقآمیز و نشانه وسواس این شرکت برای کنترل دقیق تمام جزئیات مرتبط با هویت بصریاش تلقی شد. این پتنت بهسرعت به نمادی از دقت افراطی اپل در مدیریت تصویر عمومیاش تبدیل شد.
پتنت جنجالی آمازون برای پسزمینه سفید
آمازون نیز پروندهای عجیب در کارنامه دارد؛ پتنت مربوط به فرآیند عکاسی از محصولات با پسزمینه سفید یکپارچه. این تکنیک مدتها پیش از ظهور اینترنت، یک اصل بدیهی در عکاسی تجاری و تبلیغاتی محسوب میشد و در هر استودیوی حرفهای بهصورت روزمره استفاده میگردید.
با این وجود، آمازون موفق شد دستورالعملی بسیار جزئی و شبیه به یک راهنمای عکاسی مقدماتی را بهعنوان اختراع به ثبت برساند. اقدامی که خشم جامعه عکاسان حرفهای را برانگیخت و بهعنوان یکی از نمونههای کلاسیک ثبت پتنتهای دفاعی و بحثبرانگیز در تاریخ فناوری شناخته شد. منتقدان معتقد بودند چنین پتنتی نوآوری واقعی محسوب نمیشود و صرفا با هدف ایجاد سپر حقوقی ثبت شده است.
آیبیام و ثبت اختراع پاسخ خودکار ایمیل
در سال ۲۰۱۷، شرکت آیبیام (IBM) پتنتی با عنوان «سیستم پیامرسانی ایمیل الکترونیکی خارج از دفتر» دریافت کرد؛ قابلیتی که سالها پیش از آن به استانداردی رایج در تمام سرویسهای ایمیل شرکتی تبدیل شده بود. این ویژگی به کاربران اجازه میدهد در زمان عدم دسترسی، پاسخی خودکار برای فرستندگان ارسال کنند.
بنیاد مرزهای الکترونیکی (EFF) و بسیاری از کارشناسان، این پتنت را فاقد شرط بدیع و غیربدیهی بودن دانستند و آن را بیمعنی توصیف کردند. فشار انتقادات بهحدی بود که آیبیام در نهایت اعلام کرد قصد اجرای حقوقی این پتنت و شکایت علیه دیگران را ندارد، اما نام این پرونده همچنان بهعنوان نمونهای از ضعف در بررسی دقیق پتنتها باقی مانده است.
ایده دیستوپیایی سونی برای تبلیغات تعاملی
سال ۲۰۱۲، سونی پتنتی با عنوان «سیستم تبدیل تبلیغات تلویزیونی به بازیهای ویدیویی تعاملی شبکهای» ثبت کرد که ایده آن بهشدت آیندههراسانه به نظر میرسید. بر اساس این طرح، بیننده برای پایان دادن به یک آگهی تبلیغاتی، باید با صدای بلند با تلویزیون تعامل میکرد؛ برای مثال، نام برند یک فستفود را فریاد میزد تا سیستم از طریق دوربین و میکروفون، تکرار شعار تبلیغاتی را تأیید کرده و سپس پخش برنامه را ادامه دهد.
این طرح که عملا تماشای تلویزیون را به تکرار اجباری شعارهای شرکتی گره میزد، با واکنش منفی گسترده روبهرو شد. خوشبختانه سونی هرگز این ایده را در تلویزیونهای خود پیادهسازی نکرد، اما این پتنت همچنان بهعنوان یکی از ترسناکترین چشماندازها از آینده تبلیغات تعاملی یاد میشود.
مایکروسافت و چتبات درگذشتگان؛ عبور از مرز اخلاق
شاید جنجالیترین مورد به مایکروسافت در اواخر سال ۲۰۲۰ مربوط باشد؛ پتنتی برای ساخت چتباتی که بر اساس دادههای شخصی یک فرد خاص، از جمله پستهای شبکههای اجتماعی، ایمیلها و پیامها، مدلی از شخصیت و لحن گفتاری او میساخت و حتی میتوانست شامل «موجودیتهای گذشته یا حال» باشد.
این فناوری که از آن بهعنوان «مردهشناسی دیجیتال» یاد شد، امکان گفتوگو با نسخه شبیهسازیشده یک فرد درگذشته را فراهم میکرد. انتشار خبر این پتنت موجی از نگرانیهای اخلاقی، حریم خصوصی و سوگ دیجیتال را به همراه داشت. واکنشها بهقدری شدید بود که مایکروسافت بهسرعت اعلام کرد این ایده را «مزاحمکننده» میداند و هیچ برنامهای برای توسعه یا عرضه آن ندارد.
چرا غولهای فناوری سراغ چنین پتنتهایی میروند؟
کارشناسان معتقدند ثبت این پتنتهای عجیب لزوما به معنای برنامهریزی برای تولید محصول نیست. بسیاری از این پروندهها با اهداف دفاعی ثبت میشوند تا از دعاوی حقوقی آینده جلوگیری کنند، یا مانع از آن شوند که رقیبی دیگر همین ایده ساده را به نام خود ثبت کند. همچنین در نظام ثبت اختراع آمریکا، تعریف «نوآورانه بودن» گاهی آنقدر موسع است که حتی تغییرات جزئی در یک ایده قدیمی نیز واجد شرایط ثبت شناخته میشود.
با این حال، مرور این پتنتها نشان میدهد که مرز میان نوآوری واقعی و مالکیت بر ایدههای بدیهی تا چه اندازه باریک است و چرا نهادهای ناظر و فعالان حوزه حقوق دیجیتال همواره بر لزوم بازنگری در معیارهای ثبت اختراع تأکید دارند.
دیدگاهها (0)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.