هر خودرو بهطور میانگین هر دو تا چهار سال یکبار به تعویض باتری نیاز دارد. اگر به این آمار، باتریهای یوپیاس ادارهها و مراکز داده، باتری لیفتراک انبارها، باتری موتورسیکلتها و باتریهای تجهیزات مخابراتی را اضافه کنیم، با حجم عظیمی از باتریهای سرباسیدی مستعمل در کشور مواجه میشویم که هر سال از چرخه مصرف خارج میشوند.
این باتریها دو ویژگی متناقض دارند: از یکسو بخش بزرگی از وزن آنها سرب قابل بازیافت است و به همین دلیل یک دارایی قابل فروش محسوب میشوند، و از سوی دیگر به دلیل وجود سرب و اسید سولفوریک، در زمره پسماندهای خطرناک قرار میگیرند و رهاسازی آنها در طبیعت میتواند آلودگی گسترده آب و خاک را به دنبال داشته باشد.
با وجود این ارزش اقتصادی و زیستمحیطی، بخش قابل توجهی از معاملات باتری فرسوده همچنان در بازار غیررسمی انجام میشود؛ جایی که قیمت بیشتر بر اساس چانهزنی تعیین میشود تا نرخ واقعی روز. نتیجه این وضعیت، بیاطلاعی فروشنده از قیمت منصفانه و احتمال فروش به قیمتی بسیار پایینتر از ارزش واقعی است.
قیمت ضایعات باتری چگونه تعیین میشود؟
حدود ۶۰ درصد وزن هر باتری سرباسیدی را سرب تشکیل میدهد. به همین دلیل، مبنای اصلی قیمتگذاری ضایعات باتری در ایران، قیمت جهانی سرب در بورس فلزات لندن (LME) ضرب در نرخ روز ارز است. علاوه بر این دو عامل کلیدی، عرضه و تقاضای داخلی و هزینههای حملونقل نیز در نرخ نهایی اثرگذار هستند.
همین وابستگی به بازار جهانی باعث میشود قیمت باتری فرسوده ثابت نباشد و حتی در طول یک روز دستخوش تغییر شود. سامانه اسقاط آنلاین که بیش از یک دهه در تهران فعال است، اعلام کرده برای حل همین ابهام، جدول «قیمت باتری فرسوده امروز» را بهصورت روزانه و با ذکر دقیق زمان بهروزرسانی منتشر میکند تا فروشنده پیش از هر تماسی، نرخ تفکیکی هر نوع باتری را ببیند و پیشنهاد خرید را با آن بسنجد.
به گفته این مجموعه، چهار عامل اصلی نوسان روزانه نرخ عبارتاند از:
- قیمت جهانی سرب: متاثر از تقاضای صنایع خودروسازی و ذخیرهسازی انرژی در جهان
- نرخ ارز: که ضریب انتقال قیمت جهانی به بازار داخلی را تعیین میکند
- وضعیت عرضه و تقاضا در داخل: در دورههایی که کارخانههای بازیافت با ظرفیت بالاتری خرید میکنند، نرخ ضایعات نیز افزایش مییابد
- کیفیت محموله: باتریهای سالم و بدون نشتی معمولا نرخ بالاتری نسبت به باتریهای شکسته، نشتیدار یا دپو شده دارند
بنابراین مقایسه قیمت دو روز متفاوت بدون توجه به این متغیرها، تصویر دقیقی به دست نمیدهد و تنها مرجع قابل اتکا، جدول بهروز با تاریخ و ساعت مشخص است.
روش محاسبه؛ امپری یا کیلویی؟
در بازار ضایعات باتری دو روش مرسوم برای قیمتگذاری وجود دارد. در روش امپری، عدد آمپرساعت حک شده روی بدنه باتری در نرخ هر آمپر ضرب میشود. در روش کیلویی اما باتری روی ترازو وزن شده و وزن آن در نرخ هر کیلو ضرب میشود.
روش کیلویی بیشتر برای باتریهای صنعتی سنگین، باتریهای بسیار فرسوده یا باتریهایی که بدنه آنها آسیب دیده و مشخصاتشان ناخواناست، کاربرد دارد. در مقابل، برای اغلب باتریهای سواری، روش امپری معمولا بهصرفهتر است و مبلغ بیشتری عاید فروشنده میکند. سامانه اسقاط آنلاین برای هر گروه باتری، روش محاسبه و نرخ جداگانهای تعریف کرده تا فروشنده بتواند پیش از فروش، برآوردی واقعبینانه از مبلغ نهایی داشته باشد.
چه باتریهایی خریداری میشود؟
این مجموعه طیف وسیعی از باتریهای پایان عمر را پوشش میدهد که هر کدام نرخ جداگانه دارد:
- باتری اتمی و سیلد خودروهای سواری
- باتری اسیدی معمولی خودرو
- باتریهای قاطی و اسقاط خودرویی
- باتری یوپیاس در ظرفیتهای مختلف
- باتری لیفتراک و باتریهای صنعتی و مخابراتی
- باتری موتورسیکلت
- باتریهای لیتیومی ابزارآلات و دستگاههای برقی
برای برخی گروهها بهویژه باتریهای صنعتی، حداقل مقدار برای اعزام کارشناس تعیین شده تا فرآیند بازدید و حمل از نظر اقتصادی توجیهپذیر باشد؛ موضوعی که پیش از هماهنگی به اطلاع فروشنده میرسد.
فرآیند فروش در سه مرحله شفاف
اسقاط آنلاین فرآیند فروش را در سه گام ساده و قابل پیگیری خلاصه کرده است:
۱. اعلام اولیه: فروشنده از طریق تماس یا پیام، نوع باتری، تعداد و برآورد وزن یا آمپر را اعلام میکند تا کارشناسی اولیه صورت گیرد.
۲. کارشناسی در محل: کارشناس با ترازو و تجهیزات لازم به محل مشتری در تهران و حومه مراجعه میکند، باتریها را در حضور فروشنده وزنکشی و ارزیابی کرده و بارگیری را بهصورت رایگان انجام میدهد. تاکید بر وزنکشی شفاف در حضور مشتری، پاسخی به یکی از اصلیترین محلهای اختلاف در معاملات سنتی است.
۳. پرداخت نقدی آنی: مبلغ توافق شده همان لحظه و در همان محل بهصورت نقدی پرداخت میشود؛ بدون چک، وعده یا تسویه مدتدار. این مجموعه اعلام کرده خدمات خود را بهصورت ۲۴ ساعته و حتی در روزهای تعطیل ارائه میدهد.
این مدل بهویژه برای دو گروه مزیت ایجاد میکند: مالکان خودروهای شخصی که تنها یک باتری فرسوده دارند و معمولا قدرت چانهزنی کمی در بازار سنتی دارند، و گروه دوم سازمانها، ناوگانهای حملونقل، انبارها و مراکز داده که بهصورت دورهای حجم زیادی باتری یوپیاس یا خودرویی از رده خارج میکنند و نیاز به بازدید یکپارچه، فاکتور رسمی و مستندسازی دارند.
اشتباه رایج؛ انبار کردن باتری به امید گرانی
یکی از خطاهای پرتکرار، نگهداری ماهها باتری فرسوده در انبار یا حیاط به امید افزایش قیمت است. باتری دپو شده به مرور نشت میکند، بدنه آن میشکند و بخشی از سرب و وزن مفید خود را از دست میدهد. در نتیجه نهتنها ارزش فروش آن کاهش مییابد، بلکه خطر آلودگی محیط نیز بیشتر میشود. کارشناسان توصیه میکنند تصمیم فروش بر مبنای نرخ روز گرفته شود نه نگهداری بلندمدت و پرریسک.
حذف واسطه و اتصال مستقیم به کارخانه بازیافت
اسقاط آنلاین اعلام کرده بهطور مستقیم با کارخانههای بازیافت دارای مجوز و مجهز به سیستم کنترل آلایندگی همکاری میکند. حذف واسطهها به معنای حذف سهم دلال از قیمت است و همین امر امکان پیشنهاد نرخ بالاتر از میانگین بازار خرد را فراهم میکند.
برای مشتریان سازمانی، صدور فاکتور رسمی و گواهی بازیافت نیز انجام میشود؛ مدارکی که برای تسویه انبار، حسابرسی داخلی و ارائه گزارشهای زیستمحیطی به نهادهای ناظر ضروری است و تفاوت اصلی فروش سازمانی با معامله تکواحدی در بازار غیررسمی به شمار میرود.
حلقه گمشده اقتصاد چرخشی
باتری سرباسید در کنار خطر زیستمحیطی، یکی از بازیافتپذیرترین محصولات صنعتی است. سرب موجود در آن تقریبا بهطور کامل قابل بازیابی و استفاده مجدد در تولید باتری نو است و پلاستیک بدنه و بخشی از الکترولیت نیز وارد چرخه بازیافت میشوند. اما این ارزش تنها زمانی حفظ میشود که باتری از مسیر مجاز جمعآوری، تفکیک و به کارخانه دارای مجوز تحویل داده شود.
در مقابل، باتریهایی که در کارگاههای غیرمجاز و بدون تجهیزات تصفیه باز و ذوب میشوند، هم بازده سرب کمتری دارند و هم آلودگی سرب و اسید را در محیط پراکنده میکنند. از منظر اقتصاد چرخشی، هر تن سربی که از باتری فرسوده بازیابی میشود، به همان میزان نیاز به استخراج سرب معدنی را کاهش میدهد؛ فرآیندی که مصرف انرژی و اثرات مخرب زیستمحیطی بسیار بیشتری دارد.
به این ترتیب، ایجاد زنجیره منظم و شفاف جمعآوری باتری فرسوده، فراتر از سود مستقیم فروشنده، بخشی از تامین پایدار ماده اولیه صنعت باتری کشور را نیز تضمین میکند و سهم بازار غیررسمی و روشهای آلاینده را کاهش میدهد.
توصیه نهایی برای هر فروشنده، چه یک باتری خودرو و چه دهها باتری صنعتی، این است که پیش از هر هماهنگی، جدول نرخ روز را به دقت بررسی کند. آغاز مذاکره با اطلاعات کامل، تنها راه راستیآزمایی قیمت پیشنهادی و دستیابی به معاملهای منصفانه و مسئولانه در قبال محیط زیست است.
دیدگاهها (0)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.