روزنامه فایننشال تایمز در تازهترین گزارش خود از چرخش قابل توجه سیاست ارزی ایران خبر داده است. بر اساس این گزارش، تهران که سالها تحت فشار تحریمهای آمریکا و انزوای فزاینده از نظام مالی جهانی قرار داشته، اکنون به طور رسمی به رمزارزها به عنوان ابزاری برای حفظ تجارت خارجی و جابهجایی منابع مالی روی آورده و همزمان بخش مهمی از محدودیتهای ارزی پیشین را کاهش داده است.
تغییر رویکرد بانک مرکزی؛ از کنترل سختگیرانه تا تسهیل با رمزارز
به نوشته فایننشال تایمز، بانک مرکزی ایران در ماههای اخیر رویکرد خود را به شکل محسوسی تغییر داده است. در حالی که پیش از این موانع سنگینی برای کنترل ارز خارجی و الزام بازرگانان به بازگرداندن ارز حاصل از صادرات وجود داشت، اکنون سیاست تشویقی جدیدی در پیش گرفته شده است.
بر اساس این سیاست، بازرگانان و فعالان اقتصادی تشویق میشوند تا تسویه معاملات فرامرزی خود را از طریق رمزارزهایی مانند تتر (USDT) و بیتکوین و با واسطه صرافیهای داخلی انجام دهند. همچنین به صادرکنندگان اجازه داده شده ارز حاصل از صادرات را به جای عرضه اجباری در سامانههای دولتی، به طور مستقیم برای واردات مورد استفاده قرار دهند و مبادله ارز در بازار آزاد نیز با سهولت بیشتری انجام شود.
علیرضا بزرگمهری، از فعالان حوزه رمزارز در ایران، در گفتوگو با فایننشال تایمز تایید کرده که بانک مرکزی نظارت سختگیرانه پیشین بر صرافیهای رمزارزی را به طور محسوسی کاهش داده تا مسیر استفاده تجاری از این ابزار هموارتر شود.
تتر و بیتکوین؛ ستونهای تجارت فرامرزی
در میان رمزارزهای مختلف، تتر به عنوان بزرگترین استیبلکوین دلاری، نقش ویژهای در معاملات مرتبط با ایران پیدا کرده است. ثبات قیمتی تتر آن را به گزینهای جذاب برای تسویههای بینالمللی تبدیل کرده، هرچند این وابستگی خالی از ریسک نیست.
بر اساس گزارشها، شرکت صادرکننده تتر اخیراً حدود ۳۴۴ میلیون دلار از توکنهای مرتبط با نهادهای ایرانی از جمله بانک مرکزی را مسدود کرده است؛ اقدامی که شکنندگی اتکا به استیبلکوینهای متمرکز را نشان میدهد.
ایتان دانون، تحلیلگر موسسه چینالیسیس (Chainalysis)، در این باره میگوید: «روی آوردن ایران به رمزارز، پاسخی مستقیم به واقعیتهای ژئوپلیتیک و انزوای مالی این کشور است. وقتی دسترسی به سوئیفت و نظام بانکی جهانی محدود میشود، داراییهای دیجیتال به یکی از معدود مسیرهای باقیمانده برای جابهجایی ارزش تبدیل میشوند.»
کارت استخراج بیتکوین؛ ۴.۵ درصد از توان جهانی در ایران
گزارش فایننشال تایمز تنها به استفاده از رمزارز برای پرداخت اشاره نمیکند، بلکه به مسیر کسب درآمد دیجیتال ایران نیز پرداخته است. به استناد برآوردهای موسسه الیپتیک (Elliptic)، حدود ۴.۵ درصد از کل استخراج (ماینینگ) بیتکوین جهان در ایران انجام میشود.
این ظرفیت قابل توجه به ایران اجازه میدهد بدون نیاز به سیستم بانکی بینالمللی، به طور مستقیم بیتکوین تولید کرده و از آن برای واردات کالا یا تبدیل به ارزهای دیگر استفاده کند. در واقع استخراج، به منبع مستقلی برای دور زدن محدودیتهای تجاری تبدیل شده است؛ موضوعی که در سالهای گذشته نیز بارها مورد توجه نهادهای نظارتی بینالمللی قرار گرفته بود.
واکنش آمریکا؛ تهدید به تحریم کاربران رمزارز
در مقابل این راهبرد، ایالات متحده نیز فشار خود را تشدید کرده است. وزارت خزانهداری آمریکا هشدار داده هر فرد، شرکت یا نهادی که از داراییهای دیجیتال برای تسهیل معاملات با ایران استفاده کند، در معرض تحریمهای ثانویه قرار خواهد گرفت.
در بیانیه این وزارتخانه آمده است: «رژیم ایران به رمزارز به عنوان ابزار فرار از تحریمها روی میآورد» و واشنگتن این مسیر را به دقت رصد خواهد کرد.
سعید لیلاز، اقتصاددان سیاسی، نیز در گفتوگو با فایننشال تایمز پیشبینی کرده که با پنهانتر و غیرشفافتر شدن اقتصاد ایران تحت فشار تحریمها، نیاز به ابزارهایی مانند رمزارزها برای جابهجایی منابع، روزبهروز افزایش خواهد یافت؛ روندی که میتواند شکاف میان اقتصاد رسمی و اقتصاد سایه را عمیقتر کند.
راهبرد پرریسک در سایه انزوای مالی
چرخش ایران به سمت رمزارزها را میتوان تلاشی برای تطبیق با شرایط تحریمی توصیف کرد، اما این راهبرد بدون چالش نیست. از یک سو مسدودسازی داراییهای مرتبط با تتر نشان میدهد اتکا به استیبلکوینهای خارجی میتواند به اهرم فشاری جدید تبدیل شود و از سوی دیگر تمرکز بر استخراج بیتکوین نیز به دلیل مصرف بالای انرژی و نوسانات شدید بازار، پایداری بلندمدتی را تضمین نمیکند.
با این حال، آنچه مسلم است این است که تهران رمزارز را دیگر صرفاً یک فناوری نوظهور نمیبیند، بلکه آن را به بخشی از جعبهابزار مقابله با تحریم و حفظ شریانهای تجارت خارجی خود تبدیل کرده است؛ جعبهابزاری که واکنش متقابل آمریکا و نهادهای ناظر بینالمللی را نیز به دنبال خواهد داشت.
دیدگاهها (0)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.