کوالکام پیش از برگزاری رویداد سالانه اسنپدراگون سامیت که قرار است در ۲۲ سپتامبر برگزار شود، نخستین جزئیات فنی از نسل جدید واحد پردازش عصبی هگزاگون (Hexagon NPU) را به اشتراک گذاشت. این واحد عصبی جدید که به گفته شرکت برای تراشه پرچمدار اسنپدراگون ۸ الیت نسل ۶ پرو توسعه یافته، با تمرکز ویژه بر هوش مصنوعی عامل‌محور (Agentic AI) و بارهای کاری مبتنی بر معماری ترنسفورمر طراحی شده است.

کوالکام امسال قصد دارد دو تراشه پرچمدار را معرفی کند: اسنپدراگون ۸ الیت نسل ۶ و نسخه قدرتمندتر آن یعنی اسنپدراگون ۸ الیت نسل ۶ پرو. بر اساس اطلاعات رسمی، مهم‌ترین جهش این نسل در بخش هوش مصنوعی و به‌ویژه NPU رخ داده است.

شتاب‌دهنده Element؛ طراحی‌شده برای عصر ترنسفورمرها

قلب تپنده NPU جدید، یک شتاب‌دهنده اختصاصی با نام Element Accelerator است که به‌طور خاص برای بارهای کاری ترنسفورمر بهینه‌سازی شده؛ همان معماری که امروز ستون فقرات مدل‌های مولد و عامل‌های هوشمند را تشکیل می‌دهد. کوالکام می‌گوید این شتاب‌دهنده در کنار افزونه‌های اسکالر، برداری و ماتریسی، عملیات کلیدی مورد نیاز مدل‌های بزرگ زبانی را با سرعت و بهره‌وری بالاتری اجرا می‌کند.

نتیجه این ترکیب، پاسخ‌گویی سریع‌تر عامل‌ها، استدلال کارآمدتر و ارائه تجربه‌های غنی‌تر بدون قربانی کردن مصرف انرژی در دستگاه‌های موبایلی است. به بیان دیگر، گوشی می‌تواند وظایف پیچیده‌تری از هوش مصنوعی را به‌صورت محلی و با تأخیر کمتر انجام دهد.

نمای نزدیک از تراشه اسنپدراگون و واحد پردازش عصبی هگزاگون

حافظه مشترک ۵۰ درصد بزرگ‌تر؛ کاهش گلوگاه حافظه

یکی دیگر از ارتقاهای مهم، افزایش ۵۰ درصدی ظرفیت حافظه مشترک (Shared Memory) در NPU است. این حافظه داده‌های پرکاربرد مدل را نزدیک به واحد پردازشی نگه می‌دارد و از مراجعه مکرر به حافظه اصلی سیستم جلوگیری می‌کند.

کوالکام تأکید کرده که این تغییر به عامل‌های هوشمند اجازه می‌دهد در هنگام مدیریت هم‌زمان زمینه‌های طولانی (Long Context)، استفاده از ابزارهای متعدد و اجرای وظایف موازی، همچنان واکنش‌پذیر باقی بمانند. کاهش گلوگاه‌های حافظه در نهایت به تجربه‌ای سریع‌تر و روان‌تر در اجرای عامل‌های هوش مصنوعی منجر می‌شود؛ به‌ویژه زمانی که کاربر چند درخواست پیچیده را به‌صورت هم‌زمان به دستیار هوشمند می‌سپارد.

پیش‌پردازش ۵۰ درصد سریع‌تر برای مدل‌های INT4 و بهینه‌سازی برای MoE

بر اساس اعلام کوالکام، NPU جدید در مرحله پیش‌پردازش (Prefill) مدل‌های کوانتیزه‌شده با دقت INT4 تا ۵۰ درصد سریع‌تر عمل می‌کند. این موضوع برای اجرای مدل‌های فشرده و بهینه‌شده روی گوشی اهمیت زیادی دارد، زیرا پیش‌پردازش مرحله‌ای است که مدل ورودی اولیه را تحلیل و برای تولید پاسخ آماده می‌کند.

داخل خبر (468x60)

علاوه بر این، معماری جدید به‌خوبی با مدل‌های Mixture-of-Experts یا MoE سازگار است. در این نوع مدل‌ها تنها بخشی از پارامترها برای هر توکن فعال می‌شود و همین ویژگی باعث کاهش مصرف منابع و افزایش کارایی می‌شود. کوالکام می‌گوید NPU هگزاگون جدید به‌طور ویژه برای مدیریت این الگوی فعال‌سازی جزئی بهینه شده و می‌تواند مدل‌های MoE را با بهره‌وری بالاتری اجرا کند.

طراحی برای هوش مصنوعی همیشه‌روشن و چندوجهی

کوالکام تأکید کرده که نسل جدید هگزاگون برای سناریوهای «هوش مصنوعی همیشه در حال اجرا» طراحی شده است. این شامل مواردی مانند:

  • استدلال با زمینه طولانی و حافظه ماندگار
  • پردازش مدل‌های چندوجهی (ترکیب متن، صدا و تصویر)
  • اجرای هم‌زمان چند عامل هوشمند
  • حلقه‌های عملیاتی با تأخیر بسیار کم برای واکنش آنی

چنین قابلیت‌هایی برای نسل بعدی دستیارهای هوشمند روی گوشی حیاتی است؛ دستیارهایی که قرار است نه‌تنها به دستورات پاسخ دهند، بلکه به‌صورت مستقل ابزارها را فراخوانی کنند، بین برنامه‌ها جابه‌جا شوند و وظایف چندمرحله‌ای را بدون اتکا به فضای ابری به انجام برسانند.

رقابت پرچمدارها داغ‌تر می‌شود

معرفی NPU جدید در حالی صورت می‌گیرد که پیش از این گزارش‌هایی درباره دستیابی تراشه پرچمدار آینده کوالکام به فرکانس ۵ گیگاهرتز و حضور آن در بنچمارک‌های آنتوتو و گیک‌بنچ با نام یک گوشی آزمایشی iQOO 16 منتشر شده بود. همچنین تأیید شده که کوالکام امسال دو نسخه از سری اسنپدراگون ۸ الیت نسل ۶ را روانه بازار خواهد کرد.

با تمرکز اخیر سازندگان موبایل بر قابلیت‌های هوش مصنوعی مولد روی دستگاه، ارتقای NPU می‌تواند به برگ برنده کوالکام در رقابت با تراشه‌های پرچمدار مدیاتک، اپل و سامسونگ تبدیل شود. باید منتظر ماند و دید در روز ۲۲ سپتامبر و در جریان اسنپدراگون سامیت، جزئیات کامل‌تری از عملکرد واقعی، مصرف انرژی و بنچمارک‌های این واحد عصبی منتشر خواهد شد یا خیر.

آنچه مسلم است، کوالکام می‌خواهد هوش مصنوعی عامل‌محور را از یک قابلیت ابری پرهزینه به تجربه‌ای سریع، خصوصی و کم‌مصرف روی خود گوشی تبدیل کند؛ مسیری که نسل جدید هگزاگون نخستین گام جدی آن به شمار می‌رود.