نیروی هوایی ایالات متحده بهطور رسمی از برنامهای جدید برای توسعه تانکرهای سوخترسان بدون سرنشین و خودمختار پرده برداشته است؛ برنامهای که میتواند آینده سوخترسانی هوایی و لجستیک نظامی را دگرگون کند. این رویکرد که تحت عنوان «سامانه تانکر پیشرفته» (Advanced Tanker System) دنبال میشود، بر سه محور کلیدی استوار است: اتصالپذیری گسترده، توان دفاع از خود و قابلیت پرواز با خدمه انتخابی یا کاملاً خودمختار.
نسل بعدی تانکرها؛ از سرنشیندار تا خودمختار
ستوان ژنرال دانیل تالی، فرمانده فرماندهی تحرک هوایی نیروی هوایی آمریکا (Air Mobility Command)، در اظهاراتی تأکید کرد که تانکرهای آینده لزوماً سرنشیندار نخواهند بود. به گفته او، نسل بعدی ناوگان سوخترسان باید بتواند در محیطهای پرخطر و مورد مناقشه، بدون نیاز به حضور خلبان در کابین، مأموریت خود را انجام دهد و در عین حال به شبکههای فرماندهی و کنترل متصل باقی بماند.
تالی با اشاره به تجربه موفق نیروی دریایی آمریکا در توسعه تانکر بدون سرنشین بوئینگ MQ-25 Stingray، گفت این پروژه نشان داده که سوخترسانی خودکار در دریا امکانپذیر است، اما مقیاس مورد نیاز نیروی هوایی بسیار بزرگتر و پیچیدهتر است.
چالش مقیاس؛ چرا تانکر نیروی هوایی متفاوت است؟
مهمترین تفاوت، در ابعاد و ظرفیت است. MQ-25 یک پهپاد نسبتاً کوچک و ناونشین است که برای سوخترسانی به جنگندهها روی ناو هواپیمابر طراحی شده و برد و ظرفیت حمل سوخت محدودی دارد. در مقابل، نیروی هوایی به تانکرهایی غولپیکر نیاز دارد که بتوانند دهها تن سوخت را حمل کرده، هزاران کیلومتر پرواز کنند و همزمان چندین هواپیما را در یک مأموریت سوخترسانی پشتیبانی کنند.
تالی اعتراف کرد که عملیاتی کردن هواپیماهای بزرگ کاملاً خودمختار هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد. پرواز ایمن یک هواپیمای سنگین بدون خلبان، مدیریت شرایط اضطراری در آسمان، تصمیمگیری آنی و هماهنگی با دهها دارایی هوایی دیگر، همگی چالشهایی هستند که باید پیش از استقرار گسترده حل شوند.
مسیر تدریجی بهسوی خودمختاری با C-130J
در همین راستا، شرکت فناوری هوانوردی Merlin Labs اعلام کرده که چشمانداز خودمختاری برای هواپیماهای بزرگ بهتدریج در حال شفاف شدن است. متیو جورج، مدیرعامل این شرکت، میگوید تیم او در حال پیادهسازی سامانه پرواز خودمختار روی هواپیمای ترابری C-130J است؛ هواپیمایی که از نظر ابعاد و وزن تقریباً هماندازه تانکرهای فعلی نیروی هوایی مانند KC-46 و KC-135 است.
به گفته جورج، مسیر گذار به خودمختاری کامل، تدریجی خواهد بود: در ابتدا پرواز با حضور خدمه و کمک سامانه خودمختار، سپس کاهش نقش انسان به ناظر مأموریت و در نهایت پرواز کاملاً بدون سرنشین. Merlin Labs هماکنون با نیروی هوایی برای دریافت گواهینامههای پروازی و ایمنی این فناوری همکاری میکند و تمرکز اصلی را بر روشهای مدیریت اضطراری، تصمیمگیری الگوریتمی و انطباق با سیاستها و مقررات هوانوردی نظامی گذاشته است.
مزایای راهبردی تانکر بدون سرنشین
توسعه تانکرهای بدون سرنشین از نگاه پنتاگون چند مزیت راهبردی دارد:
- کاهش خطر جانی: حذف خدمه در مأموریتهای پرخطر در حریم هوایی مورد مناقشه با سامانههای پدافندی پیشرفته
- افزایش مداومت پروازی: پهپاد سوخترسان محدودیت خستگی خدمه را ندارد و میتواند مأموریتهای طولانیتری انجام دهد
- قابلیت شبکهمحور: اتصال به شبکه جنگ دیجیتال و هماهنگی خودکار با جنگندههای نسل پنجم و ششم، پهپادهای رزمی و ماهوارهها
- انعطافپذیری عملیاتی: امکان استفاده بهصورت سرنشیندار، بدون سرنشین با نظارت از راه دور یا کاملاً خودمختار بسته به مأموریت
الهام از نیروی دریایی؛ MQ-25 بهعنوان الگو
نیروی دریایی آمریکا با MQ-25 Stingray نخستین گام عملی را برداشته است. این پهپاد که توسط بوئینگ توسعه یافته، قادر است بهصورت خودکار از ناو برخیزد، به نقطه سوخترسانی برود و به جنگندههای F/A-18 و F-35 سوخت برساند. نیروی هوایی قصد دارد از درسهای این برنامه در حوزه برخاست و فرود خودکار، اتصال امن داده و سوختگیری دقیق هوایی استفاده کند، اما آن را برای پلتفرمی بسیار بزرگتر بومیسازی کند.
آینده سوخترسانی هوایی
«سامانه تانکر پیشرفته» هنوز در مرحله مفهومی و مطالعاتی قرار دارد و نیروی هوایی جدول زمانی دقیقی برای اولین پرواز عملیاتی آن اعلام نکرده است. با این حال، تأکید فرماندهان بر واژگانی چون «متصل، قابل دفاع و خودمختار» نشان میدهد که تانکر آینده دیگر صرفاً یک مخزن پرنده سوخت نخواهد بود، بلکه به گرهای هوشمند در شبکه نبرد آینده تبدیل میشود؛ گرهای که میتواند همزمان سوخت برساند، داده مبادله کند و از خود در برابر تهدیدات محافظت کند.
اگر چالشهای فنی و قانونی خودمختاری هواپیماهای بزرگ حل شود، دهه آینده ممکن است شاهد پرواز تانکرهای غولپیکری باشیم که بدون هیچ خلبانی از پایگاه برمیخیزند، در آسمان با کاروانی از جنگندهها و بمبافکنهای پنهانکار ملاقات میکنند و پس از انجام سوخترسانی، خودکار به آشیانه بازمیگردند؛ مأموریتی که تا دیروز تنها در داستانهای علمی-تخیلی قابل تصور بود.
دیدگاهها (0)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.