روسیه در یک تغییر راهبردی مهم، تولید پهپادهای انتحاری خود را به زیر زمین برده است. این تصمیم پس از آن گرفته شد که اوکراین موفق شد تاسیسات کلیدی تولید پهپادهای شاهد و گرانیوم در منطقه صنعتی آلابوگا در جمهوری تاتارستان را هدف قرار دهد و آسیب‌پذیری زیرساخت نظامی مسکو را آشکار کند.

مسکو اکنون می‌کوشد با انتقال خطوط تولید به عمق زمین و تقویت لایه‌های دفاع فیزیکی، هزینه و دشواری هرگونه حمله آینده را به شدت افزایش دهد؛ رویکردی که یادآور پناهگاه‌های زیرزمینی دوران جنگ سرد است، اما این بار برای جنگ پهپادی قرن بیست و یکم.

کارخانه تولید پهپاد زیرزمینی روسیه

حمله به آلابوگا؛ نقطه عطف تصمیم مسکو

منطقه آزاد اقتصادی آلابوگا در تاتارستان طی دو سال گذشته به قلب تپنده تولید پهپادهای دوربرد روسیه تبدیل شده است. پهپادهای خانواده شاهد که با نام روسی گرانیوم (Geranium) نیز شناخته می‌شوند، نقش محوری در حملات هوایی روسیه به زیرساخت‌های اوکراین دارند.

حملات موفق اوکراین به همین مجموعه، زنگ خطر را برای مسکو به صدا درآورد. به گفته منابع اوکراینی، این حملات اگرچه به توقف کامل تولید منجر نشد، اما نشان داد که یک سایت متمرکز و روباز تا چه اندازه در برابر پهپادهای تهاجمی دوربرد آسیب‌پذیر است. به همین دلیل، روسیه طرح زیرزمینی‌سازی تولید را به عنوان راه‌حل بلندمدت در دستور کار قرار داد.

۴۲ هزار متر مربع کارخانه در زیر زمین

به گزارش دنیپرو اوزینت، تحلیلگر نظامی اوکراینی، روسیه تاکنون حدود ۴۲ هزار متر مربع فضای تولید زیرزمینی اختصاصی برای پهپادهای شاهد و گرانیوم در آلابوگا احداث کرده است. این فضاها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که خطوط مونتاژ، انبار قطعات و بخش‌های حساس الکترونیک را در برابر انفجار و ترکش محافظت کنند.

نکته قابل توجه این است که ادعای ساخت این مجموعه زیرزمینی هنوز به طور مستقل از طریق تصاویر ماهواره‌ای با وضوح بالا تایید نشده است؛ زیرا سازه‌های مدفون به سادگی از فضا قابل تشخیص نیستند. با این حال، الگوی حفاری، جابجایی گسترده خاک و ایجاد ورودی‌های جدید در تصاویر سال گذشته، احتمال صحت این گزارش را تقویت می‌کند.

داخل خبر (468x60)

گسترش ۳۴۰ هکتاری و پنج سالن جدید روی سطح

در کنار پروژه زیرزمینی، تصاویر ماهواره‌ای رشد انفجاری مجموعه آلابوگا روی سطح زمین را به وضوح تایید می‌کنند. بر اساس این تصاویر، تنها در بازه مه ۲۰۲۵ تا مه ۲۰۲۶ مساحت کل سایت حدود ۳۴۰ هکتار افزایش یافته و پنج سالن تولید جدید به آن افزوده شده است.

این توسعه نشان می‌دهد که روسیه نه تنها تولید را پنهان می‌کند، بلکه ظرفیت کلی خود را نیز به شکل قابل توجهی افزایش داده است. ترکیب تولید پراکنده روی سطح و تولید محافظت‌شده در زیر زمین، یک شبکه تولید لایه‌لایه ایجاد می‌کند که انهدام آن با یک یا چند حمله نقطه‌ای تقریبا غیرممکن است.

حلقه دوم برج‌های مشبک؛ سپر فیزیکی تازه

مسکو برای تکمیل طرح حفاظتی، دفاع فیزیکی پیرامون کارخانه را نیز متحول کرده است. روسیه یک سیستم دفاعی دوحلقه‌ای متشکل از برج‌های مشبک فلزی و توری‌های محافظ در اطراف سالن‌ها و ورودی‌های اصلی نصب کرده است. این سازه‌ها که پیش‌تر در حفاظت از پالایشگاه‌ها و انبارهای مهمات نیز استفاده شده‌اند، وظیفه رهگیری، انحراف یا انفجار زودهنگام پهپادهای انتحاری و ریزپرنده‌ها را پیش از برخورد به ساختمان اصلی بر عهده دارند.

به گفته ناظران نظامی، چنین حصاری هرچند در برابر موشک‌های کروز کارایی محدودی دارد، اما در برابر پهپادهای سبک و انتحاری که اوکراین به طور گسترده برای حملات عمقی استفاده می‌کند، بسیار موثر است و دقت هدف‌گیری را به شدت کاهش می‌دهد.

چرا زیرزمینی‌سازی معادلات جنگ پهپادی را تغییر می‌دهد؟

انتقال تولید به زیر زمین سه پیامد راهبردی دارد:

  • بقای تولید: حتی در صورت حملات مکرر، خطوط اصلی مونتاژ فعال باقی می‌مانند و توقف تولید به حداقل می‌رسد.
  • نیاز به تسلیحات سنگین‌تر: اوکراین برای آسیب زدن به تاسیسات مدفون به مهمات سنگرشکن و اطلاعات دقیق‌تری نیاز خواهد داشت؛ چیزی که هزینه هر عملیات را چند برابر می‌کند.
  • پیام بازدارندگی: مسکو با این اقدام به کی‌یف و حامیان غربی آن نشان می‌دهد که قصد دارد جنگ فرسایشی پهپادی را برای مدت طولانی ادامه دهد و زنجیره تامین خود را تضمین کرده است.

در مقابل، اوکراین نیز در ماه‌های اخیر توان پهپاد دوربرد خود را به شکل چشمگیری افزایش داده و به نظر می‌رسد رقابت «حمله به عمق و پدافند در عمق» وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مسابقه‌ای که کارخانه‌های زیرزمینی آلابوگا جدیدترین سنگر آن به شمار می‌روند.