رئیس‌جمهور سابق آمریکا بار دیگر با اظهار نظری جنجالی خبرساز شد. دونالد ترامپ در واکنش به موج گسترده مخالفت‌های مردمی با ساخت مراکز داده عظیم در سراسر ایالات متحده، با لحنی تند به منتقدان حمله کرد و گفت مخالفت با دیتاسنترها به معنای انتخاب فقر، عقب‌ماندگی و کمک مستقیم به چین است.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که بر اساس نظرسنجی‌های معتبر، اکثریت قاطع آمریکایی‌ها نگران تبعات زیست‌محیطی و اقتصادی گسترش بی‌رویه دیتاسنترها به‌ویژه برای توسعه هوش مصنوعی هستند.

پیام تند ترامپ در تروث سوشال: این مرغ تخم‌طلا را نکشید

ترامپ در پستی که در پلتفرم اختصاصی خود «تروث سوشال» منتشر کرد، نوشت: «تنها دلیلی که جوامع در سراسر آمریکا نباید دیتاسنتر بخواهند، این است که بخواهند عقب‌مانده و فقیر شوند.»

او در ادامه استدلال کرد که مراکز داده نه تنها باری بر دوش جوامع محلی نیستند، بلکه عامل ثروتمند شدن آن‌ها هستند. به گفته ترامپ، مخالفت با این تاسیسات زیرساختی به ضرر اقتصاد آمریکا و به نفع بزرگترین رقیب ژئوپلیتیک این کشور تمام می‌شود:

«اگر این مرغ تخم‌طلا را بکشیم، فقط باید خودمان را سرزنش کنیم. چین از این جنبش ضد دیتاسنتر خوشحال‌تر نمی‌شود!»

دونالد ترامپ و جنجال مخالفت با دیتاسنترها

ترامپ تلویحا هشدار داد که توقف توسعه مراکز داده، جایگاه آمریکا در رقابت جهانی هوش مصنوعی را تضعیف می‌کند و برتری فناوری را به پکن هدیه می‌دهد. این موضع‌گیری، واکنش‌های گسترده‌ای را در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی و فعالان محیط زیست برانگیخته است.

۷۱ درصد آمریکایی‌ها مخالف ساخت دیتاسنتر در محله خود

برخلاف تصویر مثبتی که ترامپ و حامیان صنعت فناوری از دیتاسنترها ترسیم می‌کنند، افکار عمومی آمریکا نظر کاملا متفاوتی دارد. تازه‌ترین نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو (Pew Research) نشان می‌دهد دیتاسنترها یکی از نامحبوب‌ترین تاسیسات زیرساختی در این کشور هستند.

طبق این نظرسنجی، ۷۱ درصد از آمریکایی‌ها با ساخت دیتاسنتر در نزدیکی محل زندگی خود مخالف هستند؛ رقمی که حتی از میزان مخالفت با ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای نیز فراتر رفته است. این آمار نشان می‌دهد که نگرانی‌ها فراتر از یک گروه خاص و به یک دغدغه ملی تبدیل شده است.

کاربران شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه در تروث سوشال، دلایل اصلی این مخالفت را چنین برشمرده‌اند:

  • افزایش سرسام‌آور قبض برق: دیتاسنترهای هوش مصنوعی مصرف برق بسیار بالایی دارند و فشار زیادی به شبکه توزیع وارد می‌کنند که در نهایت هزینه آن به مردم منتقل می‌شود.
  • بحران آب: خنک‌سازی سرورها به حجم عظیمی از آب نیاز دارد و در بسیاری از ایالت‌های خشک آمریکا مانند آریزونا و تگزاس، این موضوع به تهدیدی جدی برای منابع آبی تبدیل شده است.
  • نگرانی‌های زیست‌محیطی: بسیاری از شهروندان بر لزوم حفاظت از منابع طبیعی و زمین‌های کشاورزی برای نسل‌های آینده تاکید دارند و ساخت مجتمع‌های عظیم صنعتی را تهدیدی برای محیط زیست می‌دانند.
  • بی‌اعتمادی به هوش مصنوعی: بخشی از مخالفت‌ها نیز ریشه در نگرانی از گسترش کنترل‌نشده هوش مصنوعی و پیامدهای اجتماعی آن دارد.

پای چین در میان است؟ ادعای جنجالی حامیان دیتاسنتر

در ماه‌های اخیر، سازندگان و سرمایه‌گذاران بزرگ دیتاسنتر برای توجیه مخالفت‌های مردمی، روایتی عجیب را مطرح کرده‌اند: «چین پشت این اعتراضات است!»

داخل خبر (468x60)

این ادعا نخستین بار توسط کوین اولیری، سرمایه‌گذار سرشناس و چهره تلویزیونی که خود از سهامداران پروژه‌های دیتاسنتر است، بدون ارائه هیچ مدرکی مطرح شد. او گفت پکن به‌صورت سازمان‌یافته در حال تحریک افکار عمومی آمریکا علیه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی است.

هفته گذشته نیز شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) که به شدت به توسعه دیتاسنترهای عظیم برای تامین انرژی مورد نیاز چت‌بات گروک (Grok) و شرکت xAI وابسته است، ادعا کرد یک «شبکه بزرگ ربات چینی» را شناسایی کرده که در حال انتشار محتوای ضد دیتاسنتر بوده است. با این حال، هیچ یک از این ادعاها تا کنون با شواهد مستقل و قابل راستی‌آزمایی همراه نشده است.

نکته قابل توجه عقب‌نشینی گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه تگزاس است. او که پیش‌تر از حامیان پر و پا قرص توسعه دیتاسنترها در ایالت خود بود و با افتخار از آن‌ها یاد می‌کرد، اخیرا به‌صراحت اعتراف کرده که «تبلیغات چین» دلیل اصلی مخالفت اکثریت آمریکایی‌ها با این مراکز نیست و نگرانی‌های مردم واقعی و داخلی است.

واکنش جی‌دی ونس: مشکل اصلی قبض برق مردم است

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، در واکنش به اظهارات ترامپ موضعی متعادل‌تر و متفاوت اتخاذ کرد. او ضمن دفاع کلی از توسعه دیتاسنترها، اذعان کرد که اعتراضات مردم بی‌دلیل نیست.

ونس گفت: «دیتاسنترها باید برق را به شبکه بازگردانند، نه اینکه فقط آن را مصرف کنند. ۹۹ درصد مخالفت‌ها به خاطر افزایش قبض‌های انرژی است.»

او پیشنهاد کرد به جای سرزنش مردم، شرکت‌های فناوری باید از فرصت مقررات‌زدایی که دولت فراهم کرده استفاده کنند و خودشان ظرفیت تولید برق جدید بسازند تا فشار از روی شبکه سراسری و دوش مصرف‌کنندگان خانگی برداشته شود. این دیدگاه نشان می‌دهد حتی در داخل دولت نیز درباره نحوه مدیریت تبعات گسترش مراکز داده اختلاف نظر وجود دارد.

دو راهی بزرگ آمریکا: رقابت با چین یا حفاظت از منابع

جنجال بر سر دیتاسنترها در واقع بازتاب یک دو راهی بزرگ در اقتصاد و سیاست آمریکاست. از یک سو، غول‌های فناوری مانند متا، گوگل، مایکروسافت و xAI برای حفظ برتری در مسابقه جهانی هوش مصنوعی، به هزاران مگاوات برق و مراکز داده غول‌پیکر نیاز دارند. از سوی دیگر، جوامع محلی با بحران گرانی انرژی، کمبود آب و تخریب محیط زیست دست و پنجه نرم می‌کنند.

ماجرای نشت‌های اخیر در برخی دیتاسنترها، از جمله گزارش‌ها درباره نشت مواد آلاینده در تاسیسات متا و ورود باکتری‌های نادر به منابع آب شرب، و همچنین پژوهش‌هایی که نشان می‌دهد هر پرسش از یک مدل هوش مصنوعی چقدر آب مصرف می‌کند، بر شدت این نگرانی‌ها افزوده است.

حتی طرح‌های خلاقانه مانند تبدیل کشتی‌های باری قدیمی ژاپن به دیتاسنتر شناور نیز نتوانسته از فشار افکار عمومی بکاهد. به نظر می‌رسد دولت آمریکا برای متقاعد کردن مردم، به چیزی فراتر از تهدید به فقر و متهم کردن چین نیاز دارد؛ ارائه یک برنامه شفاف برای تامین انرژی پاک، مدیریت مصرف آب و سهیم کردن جوامع محلی در سود اقتصادی این پروژه‌های چند میلیارد دلاری.