شرکت متا آزمایش نسل جدیدی از ربات‌ها را در تعدادی از مراکز داده خود آغاز کرده است؛ ربات‌هایی که قرار است وظایف روزمره نگهداری و پشتیبانی فیزیکی این مراکز را به‌صورت خودکار انجام دهند و وابستگی به نیروی انسانی را به شکل چشمگیری کاهش دهند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این پروژه هنوز در مراحل بسیار ابتدایی قرار دارد، اما دامنه آن فراتر از یک آزمایش محدود آزمایشگاهی است. متا سخت‌افزارهای رباتیک چند شرکت فعال در حوزه اتوماسیون را به‌صورت آزمایشی در محیط واقعی دیتاسنتر به کار گرفته است.

همکاری با سه شرکت رباتیک

در این طرح، بازوهای رباتیک شرکت‌های ABB، کینووا (Kinova) و واتنی رباتیکس (Watney Robotics) مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. هر یک از این بازوها برای انجام وظایف مشخصی آموزش و آزمایش می‌شوند؛ از جمله تعویض گرم (Hot Swap) کابل‌های شبکه و قطع و وصل برق رک‌های سرور، کارهایی که پیش از این به‌طور کامل توسط تکنسین‌های انسانی انجام می‌شد.

این نوع وظایف اگرچه در نگاه اول ساده به نظر می‌رسند، اما در مقیاس هزاران رک و ده‌ها هزار سرور، به نیروی انسانی قابل توجه، دقت بالا و حضور شبانه‌روزی نیاز دارند. خودکارسازی آن‌ها می‌تواند زمان توقف سرویس‌ها را کاهش داده و خطای انسانی را به حداقل برساند.

ادعای جایگزینی ۸۰ درصدی

یکی از کارکنان متا که نخواسته نامش فاش شود، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تصویری نگران‌کننده از آینده این مشاغل ارائه کرده است. به گفته او، در صورت موفقیت‌آمیز بودن آزمایش‌ها، تنها یک بازوی رباتیک شرکت کینووا می‌تواند تا ۸۰ درصد از حجم کار فعلی در بخش نگهداری دیتاسنتر را پوشش دهد.

داخل خبر (468x60)

او افزوده است: «ما فکر می‌کردیم کسانی که کارهای فیزیکی انجام می‌دهیم تا مدتی از موج خودکارسازی در امان هستیم، اما دیگر این‌طور نیست. متاسفانه این اتفاق برای همه ما خواهد افتاد.» این اظهارنظر بازتاب نگرانی فزاینده‌ای است که در میان نیروهای فنی مراکز داده درباره آینده شغلی‌شان شکل گرفته است.

آیا خودکارسازی از نظر اقتصادی به‌صرفه است؟

با وجود جذابیت فنی این پروژه، تحلیلگران بر یک نکته کلیدی تأکید می‌کنند: هزینه اصلی یک دیتاسنتر مدرن نه نیروی انسانی، بلکه سخت‌افزار آن است. به‌ویژه تراشه‌های گران‌قیمت هوش مصنوعی که برای آموزش و اجرای مدل‌های زبانی بزرگ به کار می‌روند، بخش عمده بودجه را به خود اختصاص می‌دهند.

حتی اگر هزینه‌های ساخت، برق، خنک‌سازی و نگهداری نیز در نظر گرفته شود، سهم دستمزد کارکنان نگهداری در مقایسه با هزینه کل، ناچیز ارزیابی می‌شود. همین موضوع نشان می‌دهد که متا برای رسیدن به یک توجیه اقتصادی کامل در مسیر خودکارسازی، راهی طولانی و پرهزینه در پیش دارد و فعلاً انگیزه اصلی، افزایش بهره‌وری، کاهش خطا و آمادگی برای مقیاس بسیار بزرگ‌تر دیتاسنترهای نسل آینده است.

سکوت رسمی متا

سخنگوی متا در واکنش به درخواست رسانه‌ها برای اظهارنظر درباره این آزمایش‌ها، از ارائه توضیح رسمی خودداری کرده است. این سکوت در حالی است که رقابت میان غول‌های فناوری برای بهینه‌سازی زیرساخت‌های هوش مصنوعی به‌شدت افزایش یافته و هرگونه بهبود در کارایی دیتاسنترها می‌تواند مزیت رقابتی قابل توجهی ایجاد کند.

اگر این ربات‌ها بتوانند آزمون‌های عملیاتی را با موفقیت پشت سر بگذارند، باید منتظر بود که نه‌تنها متا، بلکه دیگر اپراتورهای بزرگ مراکز داده در جهان نیز به‌سرعت به سمت خودکارسازی کامل وظایف فیزیکی حرکت کنند؛ تحولی که آینده شغل تکنسین‌های دیتاسنتر را به‌طور بنیادین تغییر خواهد داد.