گزارش‌های جدید از سوءاستفاده گسترده روسیه از فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی آمریکایی برای اهداف نظامی و اطلاعاتی پرده برداشته است. بر اساس اعلام شرکت‌های آنتروپیک و OpenAI، بازیگران تحت حمایت کرملین از مدل‌های زبانی پیشرفته برای توسعه نسل جدیدی از پهپادهای قاتل خودمختار، اجرای عملیات هک و راه‌اندازی کارزارهای سازمان‌یافته انتشار اطلاعات نادرست استفاده کرده‌اند.

این افشاگری نگرانی‌های جدی را درباره تبدیل ابزارهای هوش مصنوعی غربی به سلاحی در دست رژیم‌های اقتدارگرا و به خطر افتادن امنیت جهانی برانگیخته است.

پهپادهای قاتل مجهز به هوش مصنوعی کوچک اما مرگبار

شرکت آنتروپیک روز پنج‌شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ (۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵) در گزارشی رسمی اعلام کرد که گروه روسی با شناسه GTG-27005 از هوش مصنوعی Claude برای برنامه‌ریزی پهپادهای کشنده خودران سوءاستفاده کرده است.

به گفته آنتروپیک، این گروه با کمک Claude موفق شده مدلی فشرده و سبک توسعه دهد که قابلیت اجرا روی کامپیوترهای تک‌برد (Single-board computer) را دارد، اما در عین حال به قدری هوشمند است که می‌تواند بدون دخالت انسان، اهداف را شناسایی کند؛ از جمله یک کلاس هدف با عنوان «شخص» و سپس دستور انفجار را به‌صورت خودکار صادر نماید.

این گروه همچنین از Claude برای توسعه نرم‌افزاری استفاده کرده که به چندین پهپاد خودمختار اجازه می‌دهد با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و به‌صورت شبکه‌ای هدف‌گیری خود را بهبود بخشند. این قابلیت به معنای حمله هماهنگ و هوشمند دسته‌ای از پهپادهاست که می‌تواند دقت و مرگباری عملیات را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

آنتروپیک تأکید کرده که هرچند این مدل هنوز به‌صورت عملیاتی در میدان جنگ مستقر نشده، اما تیم روسی «آزمایش‌های واقعی سخت‌افزار در حلقه کنترل» (Hardware-in-the-loop) را انجام داده که نشان‌دهنده پیشرفت نگران‌کننده آن‌ها به سمت عملیاتی کردن این سلاح است. این شرکت بلافاصله فعالیت این گروه را مسدود کرده و جزئیات فنی یافته‌ها را با سایر شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی به اشتراک گذاشته است.

از سرقت اطلاعات تا ارتش خبرنگاران جعلی

سوءاستفاده روسیه از هوش مصنوعی تنها به حوزه تسلیحات محدود نمی‌شود. گزارش آنتروپیک نشان می‌دهد گروه‌های وابسته به کرملین از Claude برای عملیات پیچیده سرقت اطلاعات، شناسایی آسیب‌پذیری حساب‌های آنلاین، تولید بدافزار برای دور زدن سامانه‌های امنیتی، پاک‌سازی ردپای دیجیتال و مهم‌تر از همه، گسترش اطلاعات نادرست در مقیاس وسیع استفاده کرده‌اند.

شیوه کار این گروه‌ها شباهت زیادی به عملیات‌های کلاسیک نفوذ روسیه دارد؛ از جمله راه‌اندازی سایت‌های خبری جعلی و ایجاد پروفایل‌های تقلبی برای خبرنگاران دروغین به منظور انتشار اخبار کذب درباره فعالیت‌های ناتو در منطقه بالتیک. تفاوت اینجاست که ابزارهای هوش مصنوعی آمریکایی این فرآیند را به شدت ساده، ارزان و مقیاس‌پذیر کرده‌اند.

به کمک هوش مصنوعی، حجم اطلاعات نادرست تولیدشده به شکل انفجاری افزایش یافته و کیفیت جعل هویت نیز بهبود یافته است؛ به‌گونه‌ای که خبرنگاران جعلی تولیدشده توسط AI برای مخاطبان محلی بسیار باورپذیرتر از گذشته به نظر می‌رسند.

در موردی دیگر، گروهی با شناسه GTG-84005 که گفته می‌شود ترکیه‌ای است، از هوش مصنوعی برای سرقت داده‌های سرشماری و اطلاعات عمومی استفاده کرده تا پیام‌های تبلیغاتی خود را برای مخاطبان خاص در مالزی شخصی‌سازی کند. هدف این گروه، به گفته آنتروپیک، «شست‌وشوی» محتوای رسانه‌های دولتی روسیه و چین و بازنشر آن‌ها در قالب گزارش‌های به‌ظاهر مستقل بوده است.

داخل خبر (468x60)

پای OpenAI هم به ماجرا باز شد

این افشاگری آنتروپیک تنها دو هفته پس از گزارش مشابه شرکت OpenAI منتشر شد. OpenAI اعلام کرده بود بازیگران روسی از ChatGPT برای ایجاد یک «جامعه متخصص» جعلی با نام «انستیتوی بین‌المللی برک» سوءاستفاده کرده‌اند تا دیدگاه‌های کرملین را در میان مخاطبان بین‌المللی ترویج دهند.

موسسه مطالعات جنگ (ISW) در گزارش ماه اوت خود هشدار داده بود که حتی با وجود خنثی‌سازی این عملیات‌ها توسط آنتروپیک و OpenAI، این روند به احتمال زیاد ادامه خواهد یافت. به نوشته ISW، روسیه از هوش مصنوعی برای «افزایش تولید محتوایی که با روایت‌های کرملین همسو است» بهره می‌برد.

این موسسه همچنین به تاکتیک نگران‌کننده دیگری اشاره کرده است: مسکو از کنجکاوی جوانان نسبت به هوش مصنوعی سوءاستفاده کرده و از طریق ارائه کمک‌های دانشگاهی و برنامه‌های آموزشی تحت عنوان «کارآموزی و آموزش رسانه‌ای هوش مصنوعی»، شبکه‌ای از افراد انسانی را برای انتشار داوطلبانه اطلاعات نادرست روسی در سراسر جهان جذب می‌کند.

خلأ آمریکا در مقابله با جنگ اطلاعاتی هوش مصنوعی

در حالی که رژیم‌های اقتدارگرا به سرعت در حال مسلح شدن به سلاح هوش مصنوعی هستند، تحلیلگران از تضعیف ساختارهای دفاعی آمریکا در برابر این تهدید ابراز نگرانی می‌کنند.

مقاله‌ای تحلیلی از اندیشکده New America به قلم دانیل کیمایج، هماهنگ‌کننده سابق مرکز تعامل جهانی وزارت خارجه آمریکا، و دارجان ووجیچا می‌نویسد: «رژیم‌های اقتدارگرا پیشگامان استفاده از هوش مصنوعی برای خم کردن مسیر واقعیت به نفع خود هستند.»

به گفته این دو تحلیلگر، دولت آمریکا در گذشته نهادهای تخصصی برای مقابله با همین نوع تهدیدات ایجاد کرده بود، اما این ساختارها در دولت دوم دونالد ترامپ به شدت تضعیف یا به کلی منحل شده‌اند. کمتر از یک ماه پس از آغاز به کار دولت جدید، پم باندی، دادستان کل آمریکا، کارگروه نفوذ خارجی FBI را که مسئول بررسی کارزارهای نفوذ و اطلاعات نادرست خارجی بود، منحل کرد.

دو ماه بعد، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، مرکز مقابله با دستکاری و مداخله اطلاعات خارجی موسوم به R/FIMI را تعطیل کرد. نویسندگان مقاله New America همچنین اشاره می‌کنند که «برنامه اقدام هوش مصنوعی کاخ سفید ۲۰۲۵ به صراحت خواستار حذف هرگونه اشاره به اطلاعات نادرست شده است»؛ حداقل زمانی که منشأ آن خارجی باشد.

آن‌ها در پایان می‌نویسند: «دولت ترامپ با شور و شوق تصاویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی را در پست‌های تفرقه‌انگیز سیاسی پذیرفته است.» این رویکرد در کنار انحلال نهادهای مقابله با جنگ اطلاعاتی، به باور کارشناسان، میدان را برای جولان عملیات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی روسیه و دیگر بازیگران متخاصم بازتر کرده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که ترکیب پهپادهای خودمختار قاتل با کارزارهای جعل عمیق اطلاعاتی، آینده جنگ‌ها را به شدت تغییر خواهد داد؛ آینده‌ای که در آن مرز میان واقعیت و جعل، و میان انسان و ماشین در میدان نبرد بیش از هر زمان دیگری محو می‌شود.