افشای کشتی مادر ۲۰۵ متری چین برای حمل زیردریایی‌های بدون سرنشین غول‌پیکر

تصاویر ماهواره‌ای تازه منتشرشده نشان می‌دهد چین سرگرم ساخت یک شناور سطحی بی‌سابقه است؛ کشتی مادری غول‌پیکر که مأموریت اصلی آن حمل، پرتاب و بازیابی زیردریایی‌های بدون سرنشین در ابعاد بسیار بزرگ (XXLUUV) خواهد بود. این شناور که هنوز نام رسمی آن اعلام نشده، از نظر ابعاد، طراحی و کاربری، نمونه‌ای منحصر‌به‌فرد در جهان به شمار می‌رود و تحلیلگران آن را نشانه‌ای روشن از جهش راهبردی نیروی دریایی چین می‌دانند.

کشف کشتی مادر در شانگهای

نخستین تصاویر این پروژه روز ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ توسط تحلیلگر ژاپنی با نام کاربری KAROTASU منتشر شد و اندکی بعد اچ‌آی ساتن (H I Sutton)، تحلیلگر شناخته‌شده حوزه دریایی در وب‌سایت Naval News نیز آن را تأیید و تحلیل کرد. این تصاویر، یک بدنه حدودا ۲۰۰ متری را در محوطه کارخانه کشتی‌سازی هودونگ-ژونگ‌هوآ (Hudong-Zhonghua) در شانگهای نشان می‌دهد.

بر اساس برآوردهای اولیه، طول بدنه اصلی این کشتی مادر حدود ۲۰۵ متر است؛ عددی که اگرچه از بزرگ‌ترین ناوهای هواپیمابر دوران جنگ جهانی دوم کوتاه‌تر است، اما بخش داخلی آن بسیار قابل توجه است. حوضچه داخلی (dock) این شناور که قابلیت باز شدن از کف را دارد، طولی در حدود ۳۴۰ متر دارد؛ یعنی حتی بزرگ‌تر از ناوهای سبک کلاس ایندیپندنس آمریکا در آن دوره. این ویژگی، کشتی جدید چین را به یک آشیانه شناور تمام‌عیار برای پهپادهای زیردریایی تبدیل می‌کند.

طراحی منحصربه‌فرد؛ گهواره ۱۲ بازویی برای ۴ غول زیردریایی

نکته‌ای که توجه تحلیلگران را جلب کرده، ساختار داخلی این شناور است. کشتی مادر جدید به یک حوضچه داخلی با قابلیت باز شدن از پایین و یک گهواره ۱۲ بازویی مجهز شده که برای نگهداری همزمان چهار زیردریایی بدون سرنشین فوق‌بزرگ طراحی شده است. هر یک از این زیردریایی‌ها بین ۳۵ تا ۴۵ متر طول دارند؛ ابعادی که آن‌ها را در حد زیردریایی‌های سرنشین‌دار کوچک قرار می‌دهد.

چنین طراحی به خدمه اجازه می‌دهد زیردریایی‌ها را در محیطی سرپوشیده و ایمن نگهداری، تعمیر و برای مأموریت بعدی آماده کنند. حوضچه کف‌باز نیز امکان به‌آب‌اندازی و بازیابی سریع پهپادها را بدون نیاز به جرثقیل‌های سنگین یا اسکله فراهم می‌کند؛ مزیتی که سرعت عملیات و پنهان‌کاری را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

زیردریایی‌های XXLUUV؛ برد ۱۰ هزار مایل دریایی

هدف نهایی این کشتی مادر، استقرار نسل جدید زیردریایی‌های بدون سرنشین فوق‌بزرگ موسوم به XXLUUV است. بر اساس نمونه‌های مفهومی که پیش‌تر از سوی صنایع دریایی چین به نمایش درآمده بود، این پهپادها می‌توانند بردی معادل ۱۰ هزار مایل دریایی (حدود ۱۸۵۰۰ کیلومتر) داشته باشند؛ رقمی که آن‌ها را قادر می‌سازد بدون نیاز به پشتیبانی نزدیک، مأموریت‌های طولانی‌مدت شناسایی، مین‌گذاری، جنگ الکترونیک و حتی حمله را در آب‌های آزاد اجرا کنند.

تا پیش از این، پهپادهای زیردریایی چین عمدتا از داک‌های شناور ویژه و آزمایشی به آب انداخته می‌شدند؛ زیرساخت‌هایی محدود که هم برد عملیاتی را کاهش می‌داد و هم دسترسی به قطعات یدکی و تعمیرات تخصصی را دشوار می‌کرد. کشتی مادر جدید این گلوگاه را برطرف کرده و با ایجاد یک آشیانه محصور و کارگاه تعمیر شناور، چرخه عملیاتی پهپادها را از وابستگی به ساحل جدا می‌کند.

چرا این کشتی موازنه قدرت را تغییر می‌دهد؟

تحلیلگران معتقدند ورود چنین شناوری به ناوگان چین، چند پیام راهبردی همزمان دارد:

• افزایش برد و پایداری مأموریت: با اتکا به کشتی مادر، زیردریایی‌های بدون سرنشین می‌توانند هزاران کیلومتر دورتر از سواحل چین و برای هفته‌ها فعال بمانند.
• انعطاف عملیاتی: قابلیت حمل چهار فروند XXLUUV به‌صورت همزمان، امکان اجرای عملیات ترکیبی، فریب دشمن و پوشش مناطق وسیع را فراهم می‌کند.
• کاهش آسیب‌پذیری نیروی انسانی: انجام مأموریت‌های پرخطر با پهپادهای بدون سرنشین، ریسک تلفات انسانی را به حداقل می‌رساند.
• چالش برای قدرت‌های دریایی رقیب: آمریکا، ژاپن و متحدان ناتو که تاکنون برتری خود را بر ناوهای سرنشین‌دار و زیردریایی‌های اتمی استوار کرده بودند، اکنون باید با تهدیدی ارزان‌تر، پرتعدادتر و دشوارتر برای رهگیری مواجه شوند.

هنوز هیچ اطلاعات رسمی درباره سامانه‌های رانش، تسلیحات دفاعی، حسگرها یا زمان دقیق ورود به خدمت این کشتی منتشر نشده است، اما مقیاس سازه و سرعت ساخت آن نشان می‌دهد پکن این پروژه را در اولویت بالای توسعه دریایی خود قرار داده است.

رقابت جهانی در پهپادهای زیردریایی

ایالات متحده نیز برنامه‌های مشابهی مانند Orca XLUUV را دنبال می‌کند، اما رویکرد چین با ساخت یک کشتی مادر اختصاصی و غول‌پیکر، از نظر مفهومی یک گام فراتر ارزیابی می‌شود. به‌جای پرتاب پهپادها از اسکله یا زیردریایی مادر، چین یک پایگاه متحرک کامل در دریا ایجاد کرده که می‌تواند به‌عنوان مرکز فرماندهی، تعمیر و لجستیک برای ناوگان بدون سرنشین عمل کند.

اگر این شناور طبق برنامه تکمیل و عملیاتی شود، نیروی دریایی چین برای نخستین بار قادر خواهد بود ناوگان XXLUUV خود را به‌صورت مستقل و دوربرد در اقیانوس آرام و حتی فراتر از آن مستقر کند؛ تحولی که به گفته ناظران، «تقویت چشمگیر توان دریایی پکن در سطح جهانی» را به نمایش می‌گذارد و فصل جدیدی از رقابت تسلیحاتی زیر سطح دریا را آغاز خواهد کرد.